Kina pret liderët botërorë në qytetin e së ardhmes! Ana tjetër që ata nuk do ta shohin
Dritare.net

Dronë që shpërndajnë ushqim, taksi pa shofer dhe robotë që përgatisin kafe. Shenzheni është kthyer në vitrinën e ambicieve teknologjike të Kinës. Por pas ndërtesave gjigante dhe inteligjencës artificiale fshihet një realitet tjetër: punëtorë që humbasin vendet e punës, paga në rënie dhe biznese që po mbyllen. Në prag të një samiti ekonomik ndërkombëtar, ku pritet të marrin pjesë presidenti amerikan Donald Trump, presidenti rus Vladimir Putin dhe udhëheqës të tjerë botërorë, BBC ka realizuar një reportazh në Shenzhen, qytetin që Kina e paraqet si simbol të së ardhmes së saj teknologjike.
Gazetarja Laura Bicker ka kaluar disa ditë në këtë metropol për të zbuluar dy anët e zhvillimit kinez: nga njëra anë, përparimin e jashtëzakonshëm të inteligjencës artificiale dhe robotikës; nga ana tjetër, pasigurinë ekonomike të miliona punëtorëve që kanë ndërtuar suksesin e qytetit.
Qyteti ku robotët përgatisin kafe dhe dronët shpërndajnë ushqim
Në moshën 27-vjeçare, Huang Shihua po jeton atë që në Kinë quhet ëndrra kineze. Ai punon si inxhinier në një kompani që zhvillon robotë humanoidë.
“Ne kemi krijuar një mrekulli në Shenzhen. Shumë të rinj nga e gjithë Kina, plot pasion dhe ëndrra, kanë ardhur këtu”, tregon ai për BBC-në.
Në laboratorët e kompanisë DexForce Technologies, inxhinierët punojnë për t'i bërë robotët gjithnjë e më inteligjentë. Ata po trajnohen për të shërbyer kafe, për të kryer punë të përsëritura dhe madje për të punuar në miniera. Huang beson se brenda një dekade robotët do të jenë në gjendje t'i shërbejnë njerëzimit duke marrë përsipër punët e rrezikshme. Për të, Shenzheni është një Amerikë tjetër, një vend ku të rinjtë mund të realizojnë ëndrrat dhe të krijojnë pasuri. Ky është pikërisht vizioni që presidenti Xi Jinping dëshiron t'i tregojë botës: një Kinë që nuk mjaftohet më me prodhimin e mallrave, por synon të udhëheqë zhvillimin global të teknologjisë. Ana tjetër e Shenzhenit: Fabrika që mbyllen dhe punëtorë që humbasin vendet e punës
Por larg qendrave moderne teknologjike, realiteti është krejt tjetër. Në zonat industriale të Shajingut dhe Songgangut, dikur qendra të prodhimit të pajisjeve elektronike për tregun botëror, shumë fabrika janë zhvendosur, kanë ulur prodhimin ose kanë zëvendësuar punonjësit me makineri.
“Të gjithë e ndiejnë se jeta është bërë e vështirë. Shumë fabrika janë zhvendosur dhe punëtorët kanë humbur vendet e punës”, tregon një punëtor ndërtimi.
Kriza e pasurive të paluajtshme ka goditur gjithashtu besimin e qytetarëve te e ardhmja. Një shofer taksie i tha BBC-së se shtëpia e tij tani vlen vetëm një të tretën e çmimit fillestar. Rënia e konsumit dhe vështirësitë ekonomike kanë detyruar shumë qytetarë të kërkojnë punë të përkohshme, shpesh me paga më të ulëta dhe pa përfitime sociale.
“Disa thonë se në Shenzhen ka ar kudo, por nuk është më kështu. Nuk është më një qytet ku mund të vish dhe të përparosh”, shprehet një shpërndarës ushqimi.
Nga biznesmene në shpërndarëse ushqimi
BBC sjell edhe historinë e një gruaje 50-vjeçare, zonjës Lu, e cila dikur kishte një biznes të vogël për shitjen e qarqeve elektronike në një prej ndërtesave më të mëdha të qytetit.
Por rritja e qirave dhe vështirësitë ekonomike e detyruan ta mbyllte biznesin. Sot ajo punon duke transportuar porositë e ushqimit nga hyrja e ndërtesave deri në zyrat e punonjësve. Për çdo porosi merr vetëm dy juanë.
“Tregu është keq. Këto ditë fitoj vetëm rreth 200 juanë në ditë”, tregon ajo.
Sipas vlerësimeve të cituara në reportazh, rreth 200 milionë punëtorë kinezë, afërsisht 40% e fuqisë punëtore urbane, varen nga forma të ndryshme të punës së përkohshme ose me porosi. Ndërkohë, agjentët e punësimit ofrojnë vende pune në fabrika për rreth 22 juanë në orë, kryesisht për montimin e pajisjeve të vogla elektronike.
Punojnë deri në 14 orë në ditë, por pagat kanë rënë
Shenzheni vazhdon të tërheqë punëtorë nga provincat më të varfra të Kinës. Shumë prej tyre punojnë deri në 14 orë në ditë dhe jetojnë në konvikte të përbashkëta, me shpresën se do të fitojnë mjaftueshëm për të mbështetur familjet. Njëri prej tyre është 58-vjeçari Wu, i cili mbërriti në Shenzhen nga provinca Sichuan në vitet 1990. Ai kujton se pandemia e Covid-19 shënoi një pikë kthese për punëtorët.
“Pas Covid-it, paga jonë ra me të paktën një të tretën”, tregon ai.
Megjithatë, Wu thotë se nuk ka ndërmend të ndalojë së punuari.
“Do të vazhdoj të punoj. Për sa kohë punon, ke të ardhura. Nëse ekonomia ngadalësohet, të gjithë ngadalësohemi. Nëse rritet, të gjithë përmirësohemi”, shprehet ai.
Një mrekulli teknologjike, por për kë?
Në Shenzhen, turistët fotografojnë dronët që sjellin ushqim dhe provojnë makinat autonome që ofrojnë edhe masazh gjatë udhëtimit. Por këto shërbime janë ende të kufizuara në zona të caktuara dhe nuk përfaqësojnë realitetin e përditshëm të të gjithë banorëve. Në mbrëmje, dronët që gjatë ditës shpërndajnë ushqim përdoren edhe për të patrulluar parqet dhe për t'u bërë thirrje qytetarëve të respektojnë rregullat. Ndërkohë, larg dritave të ndërtesave moderne, punëtorët mblidhen në restorante të lira, ndërsa pronarët e bizneseve ankohen për rënien e klientëve. Një restorator i tha BBC-së se aktiviteti i tij kishte rënë me më shumë se 70%. Për dekada, Shenzheni u kishte ofruar miliona kinezëve një premtim të thjeshtë: puno fort dhe jeta jote do të përmirësohet. Por sot, ndërsa qyteti po transformohet nga automatizimi dhe inteligjenca artificiale, ky premtim duket gjithnjë e më i pasigurt. Kjo është ana tjetër e Kinës që, sipas reportazhit të BBC-së, udhëheqësit botërorë nuk do ta shohin gjatë vizitës së tyre në Shenzhen./Përshtati nga BBC, dritare.net