Na ndiqni edhe në

Bota

Çfarë po kurdiset në Kinë? Takimi Trump–Putin–Xi që po tremb Evropën!

Çfarë po kurdiset në Kinë? Takimi


Takimi historik mes presidentit amerikan Donald Trump, presidentit rus Vladimir Putin dhe atij kinez Xi Jinping, që pritet të zhvillohet të enjten në Shenzhen të Kinës, po shkakton shqetësim të madh në kryeqytetet europiane. Në qendër të frikës është e ardhmja e luftës në Ukrainë dhe mundësia që tre udhëheqësit të arrijnë marrëveshje pas dyerve të mbyllura, të cilat mund të ndikojnë drejtpërdrejt në sigurinë e Evropës.

Tre liderët, të gjithë mbi 70 vjeç, drejtojnë vende që zotërojnë së bashku rreth 90% të armëve bërthamore të botës. Ata do të ulen në një tryezë në një moment tensionesh të mëdha ndërkombëtare, ndërsa dy luftëra vazhdojnë dhe marrëdhëniet mes fuqive botërore mbeten të paqëndrueshme.

Megjithatë, ndryshe nga samitet tradicionale të nivelit të lartë, takimi nuk ka një agjendë të përcaktuar qartë. Fillimisht, si temë kryesore ishte paralajmëruar mospërhapja e armëve bërthamore, ndërsa Kina kishte përmendur edhe ruajtjen e paqes botërore. Por Trump ka shtuar në diskutim edhe çështje të tjera, përfshirë Iranin, Ukrainën, kompaninë Nvidia dhe mundësinë e një takimi me udhëheqësin e Koresë së Veriut, Kim Jong Un.

Evropa shqetësohet për atë që mund të ndodhë pas dyerve të mbyllura
Zyrtarët evropianë druhen se Trump mund të arrijë një marrëveshje me Putinin dhe Xi Jinpingun pa marrë parasysh interesat e Ukrainës dhe të aleatëve evropianë.

Një zyrtar evropian, i cili foli në kushte anonimiteti, tha se qëndrimet e presidentit amerikan ndikohen shpesh nga personi me të cilin ka biseduar së fundmi.

“Trump dëgjon personin e fundit me të cilin flet, ndaj kjo do të ndikojë në atë që ai do të thotë”, u shpreh zyrtari.

Një tjetër diplomat europian deklaroi se është e vështirë të imagjinohet që nga ky takim të dalë diçka pozitive për sigurinë e Evropës.

Për disa zyrtarë, takimi është një mundësi e jashtëzakonshme për Vladimir Putinin, i cili do të shfaqet përkrah udhëheqësve të dy fuqive më të mëdha ekonomike të botës, pavarësisht luftës që Rusia vazhdon në Ukrainë.

Njëri prej tyre e cilësoi takimin si një “ëndërr për Putinin”, pasi i jep presidentit rus mundësinë të rikthehet në qendër të diplomacisë ndërkombëtare.

Edhe fotografia e përbashkët e tre liderëve mund të ketë një peshë të madhe simbolike. Për Rusinë, ajo do të përfaqësonte një mundësi për t'u paraqitur sërish si një superfuqi globale, në një kohë kur lufta në Ukrainë ka nxjerrë në pah kufizimet e fuqisë së saj ushtarake.

Ukraina, çështja që shqetëson më shumë Evropën
Rreziku më i madh lidhet me mundësinë që Trump të pranojë interpretimin rus të zhvillimeve në front dhe më pas të ushtrojë presion mbi Ukrainën për të pranuar një marrëveshje paqeje me lëshime të mëdha territoriale. Presidenti amerikan ka shprehur vazhdimisht pakënaqësi me ecurinë e luftës dhe me refuzimin e Kievit për të pranuar disa nga propozimet e tij. Të hënën, ai e quajti Ukrainën “temën time të preferuar”, ndërsa foli me ironi për humbjet e mëdha njerëzore në konflikt, duke përmendur shifrën prej 25 mijë ushtarësh në muaj.

Shqetësimi i evropianëve nuk është domosdoshmërisht se Ukraina do të pranojë menjëherë çdo marrëveshje që mund të dalë nga takimi. Kievi dhe aleatët e tij janë përballur edhe më parë me ndryshime të papritura në qëndrimet e Uashingtonit.

Frika është se një marrëveshje e arritur me nxitim mund t'i japë Putinit më shumë besim për të vazhduar luftën, ndërsa presioni ndërkombëtar do të zhvendosej nga Moska drejt Kievit.

Marrëdhëniet e Trump-it me Rusinë ngrenë pikëpyetje
Gjatë muajit të fundit, një sërë zhvillimesh në politikën amerikane kanë shtuar shqetësimet e Ukrainës dhe të vendeve europiane të NATO-s. Administrata Trump arriti një marrëveshje për blerjen e naftës dizel ruse, duke zbutur efektin e sanksioneve të vendosura më herët ndaj Moskës dhe duke krijuar mundësi për të ardhura të reja për ekonominë ruse.

Ndërkohë, janë raportuar ndërprerje të shkëmbimit të informacioneve të inteligjencës amerikane dhe kufizime të shërbimeve Starshield, të cilat kanë rëndësi për mbrojtjen e Ukrainës nga sulmet ruse me raketa. Procesi i negociatave për paqen është drejtuar nga Jared Kushner, dhëndri i Trump-it, dhe Steve Witkoff, një bashkëpunëtor i afërt i presidentit amerikan.

Gjatë një takimi në Kremlin muajin e kaluar, Witkoff e cilësoi Putinin si një udhëheqës “humanitar”, pasi Rusia liroi Stephen Hubbard, një ish-mësues amerikan dhe veteran të ushtrisë së SHBA-së.

Më pas, Kushner zhvilloi bisedime me përfaqësues rusë, duke e zgjeruar diskutimin nga përfundimi i luftës në Ukrainë drejt krijimit të një arkitekture të re sigurie në Europë.

Kjo qasje ka ngritur shqetësime, pasi përputhet me kërkesat e hershme të Moskës për rishikimin e rolit të NATO-s në kontinent.

Në një tjetër episod, Kushner deklaroi se Putini kishte pranuar përfshirjen e Europës në bisedimet trepalëshe të paqes, por Kremlini e kundërshtoi këtë pretendim.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka bërë të ditur gjithashtu se është diskutuar mundësia e garancive të sigurisë të ngjashme me ato të NATO-s, në këmbim të heqjes dorë nga pjesa e mbetur e rajonit të Donbasit që kontrollohet nga Ukraina.

A mund të luajë Kina rolin e ndërmjetëses?
Disa zyrtarë europianë shpresojnë që Kina të përdorë ndikimin e saj mbi Rusinë për të ndihmuar në përfundimin e luftës.

Kjo shpresë mbështetet te fakti se Xi Jinping ka ushtruar më herët presion ndaj Putinit për të kufizuar kërcënimet bërthamore dhe se Pekini nuk ka ndërmarrë furnizim të drejtpërdrejtë në shkallë të gjerë me armë për ushtrinë ruse.

Megjithatë, interesat strategjike të Kinës e bëjnë situatën më të ndërlikuar.

Pekini nuk dëshiron që Rusia të pësojë një humbje të rëndë në Ukrainë, pasi Moska mbetet një partner i rëndësishëm në rivalitetin e Kinës me Perëndimin.

Gjithashtu, veprimet amerikane ndaj Iranit dhe Venezuelës, dy vende me lidhje të rëndësishme me Kinën, mund të ndikojnë në mënyrën se si Xi Jinping e sheh përballjen mes Rusisë dhe vendeve perëndimore.

Për këtë arsye, nuk është e sigurt që Kina do të ushtrojë presion të mjaftueshëm mbi Putinin për të pranuar një armëpushim të menjëhershëm.

Një Jaltë e dytë?
Takimi në Shenzhen ka sjellë krahasime me Konferencën e Jaltës të vitit 1945, kur udhëheqësit e fuqive aleate diskutuan të ardhmen e Evropës pas Luftës së Dytë Botërore.

Por rrethanat historike janë krejtësisht të ndryshme, përcjell dritare.net

Në vitin 1945, fuqitë fituese të luftës kishin mundësi të përcaktonin rendin e ri ndërkombëtar. Sot, Trump, Putin dhe Xi përballen me sfida të ndryshme politike, ekonomike dhe ushtarake.

Rusia po përpiqet të arrijë objektivat e saj në Ukrainë, ndërsa Shtetet e Bashkuara përballen me sfida në ruajtjen e ndikimit global.

Kina, nga ana tjetër, është shndërruar në një superfuqi teknologjike, por vazhdon të shmangë një konflikt të drejtpërdrejtë për Tajvanin.

Për këtë arsye, takimi nuk pritet të sjellë një ndarje të re të botës mes tre fuqive.

Megjithatë, pasojat e tij mund të jenë të rëndësishme për sigurinë evropiane.

Rreziku i një tjetër dimri lufte për Ukrainën
Një nga skenarët që shqetëson më shumë Evropën është që takimi të përfundojë pa ndonjë kërkesë konkrete ndaj Rusisë për armëpushim.

Nëse Putini nuk përballet me presion të drejtpërdrejtë nga Trump dhe Xi, ai mund të fitojë më shumë kohë për të vazhduar ofensivën në Donbas.

Ndërkohë, Ukraina mund të përballet me një tjetër dimër të vështirë, me sulme ndaj infrastrukturës energjetike dhe pasoja të rënda për popullsinë civile.

Një marrëveshje e re paqeje që do të kërkonte lëshime kryesisht nga Ukraina dhe Evropa, pa garanci të qëndrueshme sigurie, mund të thellonte mosbesimin mes aleatëve perëndimorë.

Trump është 80 vjeç, Putin 74 dhe Xi Jinping 73. Të tre udhëheqësit kanë një periudhë të kufizuar për të realizuar ambiciet e tyre politike dhe për të ndikuar në rendin ndërkombëtar.

Pikërisht kjo e bën takimin e Shenzhenit veçanërisht të ndjeshëm.

Për Evropën, shqetësimi nuk është vetëm ajo që tre liderët do të deklarojnë përpara kamerave, por mbi të gjitha ajo që mund të diskutojnë dhe të bien dakord pas dyerve të mbyllura, pa praninë e Ukrainës dhe të përfaqësuesve europianë.

Burimi: CNN, analizë nga Nick Paton Walsh./dritare.net