Shqipëria, laboratori sekret i CIA-s! Eksperimentet që u përdorën më pas në Guatemalë dhe Kubë
Dritare.net

Shqipëria e viteve të para të Luftës së Ftohtë u bë një nga vendet ku inteligjenca amerikane provoi metoda të operacioneve të fshehta që do të përdoreshin më vonë edhe në vende të tjera të botës. Këtë histori e trajton studiuesi shqiptaro-amerikan Albert Lulushi në librin “Operation Valuable Fiend” (Operacioni Kundërshtari i Dobishëm). I ftuar në emisionin “Shqip” të Rudina Xhungës në DritareTV, ai foli për dokumentet e deklasifikuara të CIA-s dhe përpjekjet amerikane e britanike për të dobësuar dhe përmbysur regjimin komunist të Enver Hoxhës.
Në vitin 1949, CIA ishte ende një institucion i ri. Përballja me Bashkimin Sovjetik dhe zgjerimin e ndikimit komunist e kishte shtyrë administratën amerikane të zhvillonte forma të reja veprimi përtej diplomacisë dhe operacioneve tradicionale ushtarake.
Shqipëria dukej një objektiv i përshtatshëm për një ndërhyrje të fshehtë.
Vendi ishte i vogël, ekonomikisht i dobët dhe gjeografikisht i izoluar nga pjesa tjetër e bllokut sovjetik pas prishjes së marrëdhënieve mes Titos dhe Stalinit.
Në këto kushte, shërbimet amerikane dhe britanike shpresonin se mbështetja e grupeve antikomuniste mund të krijonte një lëvizje kundër regjimit të Hoxhës.
Operacionet përfshinin rekrutimin e emigrantëve shqiptarë, përgatitjen e tyre jashtë vendit, infiltrimin në Shqipëri dhe përpjekjet për të krijuar lidhje me rezistencën e brendshme.
Përveç operacioneve paraushtarake, u përdorën edhe metoda propagandistike dhe të luftës psikologjike, të cilat synonin dobësimin e autoritetit të qeverisë komuniste.
Por rezultatet ishin larg pritshmërive.
Sigurimi i Shtetit arriti të zbulonte shumë prej grupeve të infiltrimit. Disa operacione u komprometuan, ndërsa mungesa e informacionit të saktë dhe problemet e koordinimit e vështirësuan edhe më shumë veprimtarinë e CIA-s.
Megjithatë, përvoja shqiptare pati rëndësi për zhvillimin e mëvonshëm të operacioneve të fshehta amerikane.
Në librin e tij, Lulushi shpjegon se disa nga metodat, praktikat dhe përvojat e fituara gjatë operacioneve në Shqipëri u shfaqën më vonë në ndërhyrje të tjera të CIA-s gjatë Luftës së Ftohtë.
Mes tyre përmenden operacionet që lidhen me ndryshimet e pushtetit në Iran në vitin 1953 dhe në Guatemalë në vitin 1954, si edhe përgatitjet për zbarkimin në Gjirin e Derrave në Kubë në vitin 1961.
Këto ngjarje kishin rrethana të ndryshme politike dhe ushtarake. Megjithatë, ato përfshinin elemente të ngjashme të veprimit të fshehtë, si mbështetja e forcave vendase kundërshtare të qeverisë, propaganda, përgatitja e grupeve të armatosura dhe përpjekjet për të ndikuar në zhvillimet politike të një shteti tjetër./dritare.net

