Mehmet Ali Pasha, pashai shqiptar që Sulltani nuk guxonte ta sulmonte!
Thursday 17 September 2026, 20:08
Dritare.net
Arthur Holcombe sjell në dokumentarin e radhës në DritareTV historinë e Mehmet Ali Pashës, shqiptarit që u bë aq i fuqishëm në Egjipt, sa Sulltan Mahmuti II nuk arriti ta eliminonte. Familja e tij vinte nga rajoni i Korçës, ndërsa ai mbërriti në Egjipt në vitin 1801 me një repart shqiptar të ushtrisë osmane. Atje ngriti një ushtri të fuqishme dhe hodhi themelet e një dinastie, pasardhësit e së cilës do të sundonin Egjiptin për rreth 150 vjet.
Ai mbërriti në Egjipt në vitin 1801 me një repart shqiptar të ushtrisë osmane, të dërguar për të ndihmuar në dëbimin e francezëve. Larg qendrës së Perandorisë Osmane, Mehmet Aliu arriti të ndërtonte një pushtet të jashtëzakonshëm. Pasuria e Egjiptit nga pambuku dhe drithërat i dha mundësinë të financonte një ushtri të madhe dhe aq të fuqishme, sa Sulltan Mahmuti II nuk arriti ta eliminonte.
Madje, vetë sulltanit i duhej Mehmet Ali Pasha. Fillimisht për shtypjen e kryengritjes vehabiste në Arabi dhe më pas për ndërhyrjen kundër Revolucionit Grek.
Por historia e Mehmet Ali Pashës lidhet edhe me Rilindjen Kombëtare Shqiptare. Begatia e Egjiptit tërhoqi shumë tregtarë shqiptarë dhe komuniteti që u krijua atje do të luante më vonë një rol të rëndësishëm në financimin e lëvizjes kombëtare shqiptare. Diaspora në Egjipt ndihmoi edhe në financimin e veprimtarisë së Shoqërisë së të Shtypurit Shkronja Shqip, të themeluar nga Sami Frashëri në vitin 1879.
Në Kajro u botuan gazeta në gjuhën shqipe deri në vitet 1920, ndërsa figura të rëndësishme si Thimi Mitko, Andon Zako Çajupi dhe Fan Noli jetuan e punuan në Egjipt. Edhe Mbreti Zog do të gjente strehim atje nga viti 1946 deri më 1955.
Dinastia e Mehmet Aliut mori fund në vitin 1952, pas grushtit të shtetit ku një nga figurat kryesore ishte Gamal Abdel Nasser.
Historia e tij dhe e Egjiptit që ndërtoi krijoi gjithashtu kushtet për një komunitet shqiptar të fuqishëm, paratë dhe veprimtaria kulturore e të cilit në Kajro do të ndihmonin Rilindjen Kombëtare Shqiptare./dritare.net
