Sa të rrezikshme janë ushqimet ultra të përpunuara? Debati që po ndan ekspertët
Sunday 27 September 2026, 13:01
Dritare.net
Ushqimet ultra të përpunuara, të njohura si UPF, janë kthyer në një nga temat më të diskutuara për shëndetin dhe ushqyerjen. Por a do të thotë konsumimi i tyre automatikisht se po ushqehemi në mënyrë jo të shëndetshme?
Një dietologe analizoi listën javore të blerjeve të një gazetareje të BBC-së dhe përfundimi ishte më pak alarmues nga sa pritej: prania e ushqimeve ultra të përpunuara në një shportë ushqimore nuk do të thotë domosdoshmërisht se e gjithë dieta është e pashëndetshme.
Çfarë janë ushqimet ultra të përpunuara?
Nuk ekziston një përkufizim i vetëm që pranohet nga të gjithë ekspertët. Në përgjithësi, ushqimet ultra të përpunuara janë produkte që përmbajnë disa përbërës dhe substanca që zakonisht nuk përdoren në gatimin e përditshëm, si disa aditivë, emulsifikues dhe aromatizues.
Studime të ndryshme kanë gjetur lidhje mes konsumimit të lartë të ushqimeve ultra të përpunuara dhe problemeve të ndryshme shëndetësore, përfshirë obezitetin, sëmundjet kardiovaskulare dhe diabetin. Megjithatë, shkencëtarët ende debatojnë se sa nga këto efekte lidhen drejtpërdrejt me procesin e përpunimit dhe sa me përmbajtjen e lartë të yndyrës, sheqerit, kripës dhe kalorive në shumë prej këtyre produkteve.
“Nuk është gjithçka bardhë e zi”
Dietologia Maeve Hanan, anëtare e British Dietetic Association, thekson se ekziston një prirje për t'i ndarë ushqimet në “të mira” dhe “të këqija”, gjë që mund të krijojë frikë të panevojshme rreth ushqimit.
Sipas saj, një produkt nuk bëhet automatikisht i pashëndetshëm vetëm sepse ka një listë të gjatë përbërësish. Më e rëndësishme është vlera ushqyese dhe mënyra se si ushqimi përfshihet në dietën e përgjithshme.
Një shembull janë nuggets-et e pulës. Ato mund të jenë burim proteinash, por zakonisht kanë më shumë yndyrë dhe kripë se një fileto e thjeshtë pule. Për këtë arsye, rekomandohet konsumimi i tyre në moderim dhe si pjesë e një diete të ekuilibruar.
Një ushqim i vetëm nuk përcakton dietën
Mesazhi kryesor i ekspertes është se nuk duhet gjykuar e gjithë dieta mbi bazën e një ushqimi të vetëm.
Një fëmijë që konsumon nuggets, për shembull, mund t'i shoqërojë ato me perime dhe ushqime të tjera ushqyese. Ajo që ka më shumë rëndësi është ekuilibri i përgjithshëm i ushqyerjes gjatë ditëve dhe javëve.
Edhe drithërat e mëngjesit mund të klasifikohen si ushqime ultra të përpunuara, por disa prej tyre mund të ofrojnë fibra, vitamina dhe minerale dhe të kenë një vend në një dietë të larmishme.
Debati mes ekspertëve vazhdon
Disa studiues argumentojnë se ushqimet ultra të përpunuara mund të jenë më të lehta për t'u konsumuar në sasi të mëdha dhe se përpunimi mund të ndikojë në mënyrën se si ushqehemi. Të tjerë theksojnë se nuk ka ende prova përfundimtare që procesi i përpunimit, në vetvete, është shkaku i drejtpërdrejtë i dëmeve shëndetësore.
Një tjetër pikë e rëndësishme është përmbajtja ushqyese. Shumë ushqime ultra të përpunuara janë të pasura me sheqer, kripë dhe yndyra, përbërës që lidhen prej kohësh me probleme shëndetësore kur konsumohen në tepricë.
Prandaj, ekspertët theksojnë rëndësinë e leximit të etiketave dhe të zgjedhjes së ushqimeve me vlera më të mira ushqyese, pa krijuar frikë apo ndjesi faji sa herë që në tryezë shfaqet një ushqim i përpunuar.
Ekuilibri mbetet çelësi
Mesazhi që del nga analiza është se një dietë e shëndetshme nuk përcaktohet nga një produkt i vetëm. Ushqimet e freskëta, frutat, perimet, drithërat, proteinat dhe ushqimet e tjera mund të kombinohen në mënyrë të ekuilibruar edhe nëse pjesë e dietës përbëhet nga ushqime të përpunuara.
Në vend të frikës nga çdo produkt që klasifikohet si “ultra i përpunuar”, vëmendja duhet të jetë te cilësia e përgjithshme e dietës, larmia dhe moderimi.
