Xhelil Aliu, rruga e një zëri që u bë kujtesë e një kombi!
E Diel 10 Maj 2026, 09:09
Dritare.net
Në një nga intervistat më emocionale dhe më të sinqerta të viteve të fundit, mjeshtri i radios shqiptare Xhelil Aliu ka hapur zemrën përballë publikut, duke treguar jo vetëm historinë e tij personale, por edhe dramën e një brezi të tërë shqiptarësh që jetuan mes varfërisë, sakrificës, censurës dhe ëndrrave të mëdha. I ftuar në podkastin “Koha për Reflektim” në Dritare TV, Aliu nuk dha thjesht një intervistë. Ai tregoi jetën. Një jetë që nis në Kalivaçin e egër të Tepelenës dhe përfundon në studiot e Radio Tiranës, aty ku zëri i tij do të bëhej një nga më të njohurit për shqiptarët brenda dhe jashtë vendit.
Nga bari në Kalivaç te zëri që njohu gjithë Shqipëria
Xhelil Aliu rrëfen se fëmijëria e tij nuk kishte asgjë romantike. Ishte një jetë e ashpër mes maleve, shkëmbinjve dhe varfërisë. Pas shkollës fillore mbeti për vite pa mundësi vazhdimi dhe u detyrua të ruante bagëtitë. Ai e kujton Kalivaçin si një vend të fortë, që krijonte njerëz impulsivë dhe krenarë. Pikërisht aty nisi edhe karakteri i tij rebel, ai që më vonë do ta përplaste jo pak herë me sistemin. Nga Kalivaçi përfundoi në shkollën e minierave në Librazhd dhe më pas në galeritë e Martaneshit. Aty pa nga afër vdekjen, aksidentet dhe heroizmin e minatorëve. Në një moment rrëqethës të intervistës, ai kujton tragjedinë e ortekut që kishte marrë jetën e 11 gjeologëve.
“Mund të kisha mbetur atje përgjithmonë.” – thotë ai me qetësi.
Një rastësi që i ndryshoi jetën
As vetë nuk e kishte menduar ndonjëherë se do të përfundonte në art. Gjatë një aktiviteti kulturor në Burrel, disa njerëz të Ministrisë së Kulturës i sugjerojnë të konkurrojë në Institutin e Arteve për aktrim. Ai pranon dhe fiton. Por jeta nuk i hapi menjëherë dyert. Pak javë para diplomimit, përplaset me pedagogun dhe diploma i pezullohet. Përfundon i vetëm në Tiranë, pa para, pa punë dhe pa asnjë siguri për të ardhmen. Madje rrëfen se kishte ditë kur ushqehej vetëm me një pjatë tarator në Qytetin Studenti. Në një tjetër episod sa dramatik aq edhe njerëzor, tregon se provoi të shiste bileta kinemaje në treg të zi për të mbijetuar, por u largua i turpëruar pas një shikimi që i dha një grua.
“Në fshat kishin hapur fjalë se isha futur në burg”
Ndërkohë që ai përpiqej të gjente veten në Tiranë, në Kalivaç kishin nisur thashethemet. Disa thoshin se ishte arrestuar sepse kishte tentuar të arratisej. Të tjerë thoshin se ishte përfshirë në histori të këqija. Familja jetonte me ankth. Momenti kur vëllai i madh e takon në Tiranë është ndër më prekësit e intervistës.
“Je gjallë? E ke mirë me qeverinë?” – ishte pyetja e parë që i bëri.
Si u krijua zëri legjendar i radios shqiptare
Aliu rrëfen se nuk beson se suksesi në radio vjen vetëm nga një zë i bukur. Sipas tij, arti i të folurit lidhet me frymëmarrjen, ritmin, intonacionin, theksin dhe mënyrën si i jep jetë fjalës. Ai kujton me admirim aktorët e mëdhenj shqiptarë si Kadri Roshi, Violeta Manushi, Marie Logoreci dhe Sulejman Pitarka, prej të cilëve mësoi mënyrën e përdorimit të zërit. Më pas erdhi Radio Tirana. Një vend që ai e mendonte thjesht si “një aparat ku fliste dikush”, por që do të bëhej shtëpia e tij për dekada. Ai tregon se fillimisht nisi rastësisht, duke bërë disa batuta të vogla në mikrofon. Më pas kërkesat nisën të shtoheshin. Redaksitë filluan ta kërkonin gjithnjë e më shumë. Dhe kështu lindi një nga zërat më të njohur të medias shqiptare.
“Radio Tirana ishte familje”
Një pjesë shumë emocionale e intervistës është mënyra si Aliu flet për kolektivin e Radio Tiranës. Sipas tij, nuk ishte thjesht një vend pune.
“Ishte familje,” – thotë ai.
Kujton me mall kolegët, vizitat, solidaritetin dhe atmosferën njerëzore që ekzistonte mes punonjësve. Ai shpreh mirënjohje për figura si Agron Çobani dhe Kujtim Spahivogli, të cilët e ndihmuan në momentet më të vështira.
Përplasjet me politikën dhe largimi nga RTSH
Intervista merr tone të forta kur Aliu flet për politikën dhe periudhën e tranzicionit. Ai pranon se kishte natyrë rebele dhe nuk pranonte lehtë imponimin. Madje rrëfen se para viteve ’90 nuk arriti të bëhej “njeri partie”, ndërsa pas viteve ’90 u konsiderua “komunist i rrezikshëm”.
Përplasjet sindikale në RTSH çuan deri te largimi i tij nga puna dhe një betejë dyvjeçare në gjykatë. Por edhe pse ka kritika të forta për politikën shqiptare, ai mban një qëndrim të balancuar për të dy sistemet. Sipas tij, Shqipëria para viteve ’90 kishte zhvillim në arsim, shëndetësi dhe industri, por dëmtohej nga lufta e klasave dhe padrejtësitë politike. Ndërsa sot, sipas tij, vazhdon e njëjta frymë përjashtimi ndaj mendimit ndryshe.
Historia e dashurisë dhe vitet e vështira
Mes kujtimeve të forta, Aliu ndalet edhe te historia e tij e dashurisë. Ai rrëfen njohjen me bashkëshorten, gjithashtu nga Kalivaçi, dhe vitet e para të martesës në një dhomë të vogël beqarësh.
“Djalin e mbanim mbi tavolinën ku hanim bukë,” – kujton ai.
Megjithatë, familjen e konsideron arritjen më të madhe të jetës.
“Më ka marrë fati për dore”
Në fund të intervistës, Xhelil Aliu jep ndoshta përkufizimin më të bukur të jetës së tij.
“Mund të kisha mbetur duke ruajtur bagëti. Mund të kisha vdekur në minierë. Por fati më ka marrë për dore.” Një fjali që përmbledh gjithçka. Jo vetëm jetën e tij, por edhe historinë e shumë shqiptarëve që nisën nga asgjëja dhe lanë gjurmë të mëdha. Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse zëri i Xhelil Aliut vazhdon të mbetet i pavdekshëm në kujtesën e shqiptarëve./K.C/dritare.net
