Kush do të kontrollojë Kongresin? Zgjedhjet që përcaktojnë balancën politike në SHBA
Tuesday 3 November 2026, 08:08
Dritare.net
Shtetasit amerikanë mbi 18 vjeç votojnë për përbërjen e Kongresit, një pjesë të Senatit, Dhomën e Përfaqësuesve, guvernatorët dhe një sërë çështjesh të rëndësishme në nivel shtetëror. Zgjedhjet përcaktojnë edhe balancën politike mes demokratëve dhe republikanëve.
KUSH KA TË DREJTË TË VOTOJË?
Të drejtën e votës në Shtetet e Bashkuara e kanë shtetasit amerikanë që kanë mbushur moshën 18 vjeç. Megjithatë, rregullat ndryshojnë nga një shtet në tjetrin, veçanërisht për personat e dënuar për krime të rënda.
Në disa shtete, personat me dënime të tilla mund ta humbasin përkohësisht ose përfundimisht të drejtën e votës, ndërsa në të tjera mund ta rifitojnë atë pas përfundimit të dënimit.
Gjithashtu, në shumë shtete kërkohet regjistrimi paraprak i votuesve. Amerikanët kanë mundësi të votojnë edhe përpara ditës zyrtare të zgjedhjeve, personalisht në qendrat e votimit ose përmes postës.
ÇFARË PO ZGJIDHET?
Në qendër të zgjedhjeve janë dy dhomat e Kongresit amerikan: Senati dhe Dhoma e Përfaqësuesve.
Senati: Senatorët zgjidhen për mandate gjashtëvjeçare. Meqenëse zgjedhjet federale zhvillohen çdo dy vjet, vendet në Senat ndahen në tri klasa dhe afërsisht një e treta e senatorëve përballet me zgjedhje çdo dy vjet.
Dhoma e Përfaqësuesve: Të gjithë anëtarët e kësaj dhome zgjidhen për mandate dyvjeçare. Kjo do të thotë se të 435 vendet e saj janë në garë në çdo palë zgjedhje të Kongresit.
Guvernatorët: Këtë vit zhvillohen gjithashtu 36 gara për postin e guvernatorit në shtete të ndryshme amerikane. Nga këto, 19 janë gara për poste të hapura, për shkak se guvernatorët aktualë kanë dhënë dorëheqjen, nuk kandidojnë për rizgjedhje ose kanë arritur kufirin e mandateve të lejuara.
EDHE 146 ÇËSHTJE TË TJERA NË FLETËVOTIM
Përveç zgjedhjes së përfaqësuesve politikë, amerikanët do të votojnë edhe për 146 iniciativa dhe çështje në nivel shtetëror.
Sipas Konferencës Kombëtare të Legjislaturave Shtetërore (NCSL), këto masa do t'u paraqiten votuesve në 39 shtete dhe në Ishujt Mariana Veriore.
Ndër çështjet që kanë marrë vëmendje të veçantë këtë vit janë rregullat e zgjedhjeve dhe çështjet që lidhen me personat transgjinorë.
SI PËRCAKTOHET BALANCA E PUSHTETIT?
Kontrolli i Kongresit varet nga shumica e vendeve në secilën prej dy dhomave.
Në Dhomën e Përfaqësuesve, një parti duhet të sigurojë të paktën 218 vende për të pasur shumicën.
Në Senat, shumica standarde është 51 nga 100 votat, megjithëse në rrethana të caktuara vota përcaktuese e nënpresidentit mund të zgjidhë një barazim 50 me 50.
Partia që kontrollon njërën prej dhomave ka ndikim të rëndësishëm në procesin legjislativ. Ajo drejton komisionet që hartojnë projektligjet dhe përcakton se cilat masa do të kalojnë për votim në seancat plenare.
Për këtë arsye, zgjedhjet nuk përcaktojnë vetëm emrat e përfaqësuesve të rinj, por edhe forcën politike që do të ketë ndikimin kryesor në miratimin e ligjeve dhe në mbikëqyrjen e qeverisjes federale.
PËRSE JANË TË RËNDËSISHME KËTO ZGJEDHJE?
Rezultati do të përcaktojë raportin e forcave mes demokratëve dhe republikanëve në Kongresin amerikan, ndërsa garat për guvernatorë dhe referendumet shtetërore do të ndikojnë drejtpërdrejt në politikat e brendshme të shteteve.
Në një sistem ku pushteti ndahet mes institucioneve federale dhe atyre shtetërore, kontrolli i Kongresit mund të ndikojë ndjeshëm në drejtimin politik të Shteteve të Bashkuara gjatë dy viteve të ardhshme./L.F-dritare.net
