Anna Kohen, lulja labe që nuk e harroi kurrë Vlorën e saj!
Tuesday 30 June 2026, 22:10
Dritare.net
Në një intervistë për gazetaren Rudina Xhunga në emisionin "Shqip", në DritareTV, Dr. Anna Kohen, e njohur ndryshe si "Lulja e Vlorës", ndau historinë e jetës së saj, që ngërthen dekada të tëra sakrificash, mbijetese dhe suksesi të jashtëzakonshëm. E lindur në Vlorë në një familje hebreje me origjinë romaniote, jeta e Dr. Kohen është një dëshmi e gjallë e historisë së trazuar të shekullit të 20-të.
Mbijetesa përmes punës dhe ngjyrave në kohën e komunizmit
Gjatë periudhës së regjimit komunist, kur iniciativat private ishin rreptësisht të ndaluara, familja Kohen gjeti një mënyrë unike për të mbijetuar dhe për t'i shërbyer komunitetit. Gjyshi dhe babai i saj e kthyen shtëpinë e tyre në një punishte ngjyrosjeje rrobash. Në një kohë kur njerëzit kishin mundësi minimale ekonomike dhe shpesh zotëronin vetëm një kostum ose dy bluza, ky biznes i vogël u ofronte atyre mundësinë për të rinovuar veshjet e tyre. Më vonë, ata u specializuan në stampimin dhe ngjyrosjen e shamive të zeza, një traditë e përhapur te gratë e fshatrave përreth. Kjo punë u bë një sipërmarrje e mirëfilltë familjare, ku edhe fëmijët, përfshirë Anën, zgjoheshin herët në mëngjes për të ndihmuar. Bujaria e babait të saj, i cili shpesh ofronte shërbime pa pagesë për fshatarët e varfër, u shpërblye me të njëjtën dashuri nga ata.
Shpëtimi gjatë luftës dhe mirënjohja e pakushtëzuar
Një nga kapitujt më të ndritur në historinë e familjes Kohen është mbijetesa gjatë Luftës së Dytë Botërore, një periudhë e errët për hebrenjtë në mbarë Evropën. Familja e saj u strehua në fshatin Trevllazër nga familja Llazaj. Për t'u mbrojtur nga nazistët, prindërit e saj morën emra myslimanë; nëna e saj, Nina, u quajt Bule. Ky sekret u ruajt me aq fanatizëm, saqë vetë Anna nuk e njihte këtë histori derisa u bë dëshmitare e një ritakimi emocionues mes nënës së saj dhe grave të fshatit pas luftës. Akti i familjes Llazaj ishte plotësisht i pakushtëzuar, pa kërkuar asnjë shpërblim financiar, një dëshmi e humanizmit të pastër që ka karakterizuar popullin shqiptar gjatë Holokaustit. Vite më vonë, Dr. Kohen u rikthye në Trevllazër për të falënderuar pasardhësit e familjes që u shpëtuan jetën.
Një rrugë e re drejt suksesit në Shtetet e Bashkuara
Në vitin 1966, familja Kohen arriti të largohej nga Shqipëria me pasaporta të rregullta, një arritje e jashtëzakonshme në kulmin e regjimit komunist, falë zgjuarsisë dhe këmbënguljes së babait të saj. Pas një ndalese të shkurtër në Itali, ata u zhvendosën në Greqi, ku Anna nisi studimet për stomatologji. E përballur me një varfëri ekstreme, ajo refuzonte shpesh ushqimin nga miqtë me pretekstin e dietave, thjesht sepse nuk kishte para. Me mbërritjen në Amerikë, rrugëtimi i saj rinisi nga e para. Me vetëm shtatë dollarë në xhep, ajo punoi fillimisht si asistente dentare, mësoi anglishten, u diplomua përsëri dhe arriti majat e akademisë, duke u bërë profesoreshë klinike në Universitetin e Nju-Jorkut. Pavarësisht vështirësive dhe paragjykimeve gjinore në një profesion të dominuar nga burrat, ajo ngriti klinikën e saj të suksesshme. Megjithatë, ajo nuk e harroi kurrë origjinën; klinika e saj u bë një oaz për shqiptarët dhe emigrantët e tjerë që kishin nevojë për kujdes të përballueshëm.
Trashëgimia dhe vizioni për të ardhmen
Sot, Dr. Anna Kohen nuk resht së punuari për të forcuar urat mes popullit shqiptar dhe atij hebre. Përmes librit të saj "Lulja e Vlorës" dhe angazhimit të saj me komunitetin shqiptaro-amerikan, ajo edukon brezat e rinj me historinë e Besës. Ëndrra e saj e fëmijërisë, një varkë që sjell turistë izraelitë në Vlorë, sot është një realitet me fluturimet direkte nga Tel Avivi. Vizioni i saj i radhës është ndërtimi i muzeumeve hebraike në Vlorë dhe Prizren, për të përjetësuar këtë histori të përbashkët humanizmi, tolerance dhe dashurie ndërfetare. Jeta e saj mbetet një frymëzim i madh, duke na kujtuar se edhe në momentet më të errëta të historisë, shpresa dhe mirësia njerëzore mund të lulëzojnë.
Po e risjellim këtë intervistë, ndërsa në rrjet është shpërndarë një fragment nga intervista e Dr. Kohen, duke e trajtuar si nuk e meriton. Ju propozojmë ta ndiqni të plotë dhe të krijoni mendimin tuaj, të pavarur nga axhendat e çastit. Besa, jo dhuna, na përfaqëson ne shqiptarëve. /dritare.net
