Studimi: Ata që e shohin pozitivisht plakjen jetojnë deri në 7.5 vite më gjatë
Sunday 6 September 2026, 13:01
Dritare.net
Mënyra se si e perceptojmë plakjen mund të ndikojë drejtpërdrejt në shëndetin tonë, mirëqenien psikologjike dhe madje edhe në jetëgjatësi. Studime të ndryshme tregojnë se njerëzit që kanë një qëndrim pozitiv ndaj moshës mund të ndihen më të rinj dhe të jetojnë më gjatë.
Një analizë e publikuar nga BBC Future sjell në vëmendje fenomenin e diskriminimit për shkak të moshës, të njohur si “ageism”, dhe pasojat që stereotipet negative mund të kenë te njerëzit ndërsa plaken.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, paragjykimet lidhur me moshën mund të ndryshojnë mënyrën se si njerëzit e shohin veten. Edhe pse diskriminimi për shkak të moshës mund të prekë çdo brez, ai është veçanërisht i përhapur tek të moshuarit.
Parminder Raina, drejtor shkencor në Institutin McMaster për Kërkimin mbi Plakjen në Kanada, thekson se paradoksi është se edhe ata që paragjykojnë sot njerëzit e moshuar, një ditë do të plaken vetë. Deri në vitin 2030, një në gjashtë persona në botë pritet të jetë 60 vjeç ose më shumë.
Sipas ekspertëve, qëndrimet negative ndaj plakjes mund të krijohen që në fëmijëri, përmes familjes, medias dhe stereotipeve që përthithim gjatë jetës. Më pas, këto bindje mund të kthehen kundër vetë individit kur ai arrin një moshë më të madhe.
Një person që beson se është “shumë i vjetër” për të mësuar diçka të re, për shembull, mund të refuzojë mundësi të reja edhe pse është plotësisht i aftë t’i përballojë ato. Kjo mund të ndikojë në vetëbesim, aktivitet fizik, marrëdhënie shoqërore dhe shëndetin mendor.
Studimet tregojnë gjithashtu se kur njerëzve u kujtohet mosha e tyre përpara një testi apo detyre, ata mund të performojnë më dobët, pikërisht për shkak të ankthit dhe stereotipeve që lidhen me moshën.
Por një nga zbulimet më interesante lidhet me jetëgjatësinë.
Becca Levy, profesore e epidemiologjisë dhe psikologjisë në Yale School of Public Health, ka zbuluar në kërkimet e saj se personat me bindje më pozitive ndaj plakjes jetonin mesatarisht 7.5 vjet më gjatë sesa ata që kishin perceptime më negative për moshën. Rezultate të ngjashme, sipas saj, janë vërejtur edhe në vende të tjera.
Përfitimet nuk duket se kufizohen vetëm te jetëgjatësia. Personat me një perceptim më pozitiv për moshën kanë shfaqur rezultate më të mira në testet e kujtesës, ndërsa studimet kanë gjetur gjithashtu lidhje me nivele më të ulëta të disa treguesve biologjikë në tru që lidhen me sëmundjen e Alzheimerit.
Ekspertët kundërshtojnë edhe idenë se plakja nënkupton domosdoshmërisht dobësi dhe paaftësi.
Sipas Rainas, pjesa më e madhe e njerëzve të moshuar vazhdojnë të jetojnë në mënyrë të pavarur, të jenë aktivë dhe të kontribuojnë në komunitetin e tyre. Edhe organizmi i një personi në moshë të madhe vazhdon t’i përgjigjet aktivitetit dhe stërvitjes.
Një rol të rëndësishëm duket se luajnë edhe marrëdhëniet mes brezave. Studimet e përmendura nga BBC tregojnë se kontakti mes njerëzve të moshave të ndryshme mund të reduktojë paragjykimet, ndërsa lidhjet e forta shoqërore dhe familjare janë një karakteristikë e zakonshme edhe në zona të botës ku shumë njerëz arrijnë moshën 100-vjeçare.
Ekspertët këshillojnë që njerëzit të mësojnë të dallojnë stereotipet që kanë përvetësuar për moshën dhe t’i sfidojnë ato. Të mësuarit e aftësive të reja, aktiviteti fizik, ruajtja e marrëdhënieve shoqërore dhe refuzimi i idesë se një aktivitet është “vetëm për të rinjtë” mund të ndihmojnë në një plakje më aktive.
Mesazhi i studiuesve është se plakja nuk duhet parë si një forcë shkatërruese, por si rezultat i faktit që njerëzit sot kanë mundësi të jetojnë më gjatë.
Dhe nëse rezultatet e studimeve konfirmohen më tej, mënyra se si mendojmë për vitet që kalojnë mund të jetë shumë më e rëndësishme për shëndetin tonë sesa kemi menduar deri tani.
Burimi: BBC Future/dritare.net
