Rinisin fluturimet në SHBA pas 5 orësh pezullim, kaos në aeroporte!
Saturday 14 November 2026, 08:08
Dritare.net
Në mbarë Shtetet e Bashkuara u ndalën të gjitha nisjet e avionëve për gati pesë orë. Ndalimi është hequr, por pasagjerët duhet të presin ende vonesa të gjata, sepse aeroportet kanë shumë fluturime të mbetura për t'i nisur.
Sekretari amerikan i Transportit, Sean Duffy, mbajti një konferencë për shtyp në Shtëpinë e Bardhë së bashku me Sekretarin e Sigurisë Kombëtare, Markwayne Mullin. Ata thanë se ndalimi u vendos sepse pajisjet e vjetruara po jepnin të dhëna të paqëndrueshme.
Duffy ia hodhi fajin sistemeve të vjetra të kontrollit të trafikut ajror. Sipas tij, ato nuk janë përditësuar sepse Kongresi nuk ka dhënë fonde. Ai kërkoi 50 miliardë dollarë për një sistem të ri "më të avancuarin".
Mullin tha se nuk ka asnjë provë që ndalimi të jetë shkaktuar nga një sulm kibernetik ose të ketë lidhje me ndërprerjen e Microsoft-it të një dite më parë. Ai shtoi se "askush nuk ishte asnjëherë në rrezik".
Ky është vetëm hera e dytë që vendoset një ndalim i tillë në të gjithë vendin pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001, si dhe ndalimi më i gjatë.
Si ndodhi
Sipas Duffy-t, në orën 15:36 me orën lokale "pati paqëndrueshmëri në radarë, në komunikime dhe në qendrat tona" në gjithë vendin. Kur ruterët nisën të dërgonin të dhëna që nuk përputheshin, Administrata Federale e Aviacionit (FAA) urdhëroi ndalimin e fluturimeve në mbarë vendin.
"Ajo që kemi është një sistem tepër i vjetër i kontrollit të trafikut ajror", u tha Duffy gazetarëve. Ai shpjegoi se ruterët u mbingarkuan me të dhëna dhe për këtë arsye të dhënat që vinin prej tyre nuk përputheshin.
Duffy tha se nuk e kanë fajin pajisjet e reja që janë vendosur kohët e fundit. "Ajo që ra ishte e vjetër. Ishin pajisjet e vjetra që dështuan", deklaroi ai. Sipas tij, rregullimet e përkohshme që u bënë ulën mbingarkesën e çelësave të rrjetit dhe rrjetet u rikthyen në punë. Ai tha gjithashtu se këto rregullime treguan që nuk bëhej fjalë për sulm, por për defekt të pajisjeve ekzistuese dhe të rrjetit.
Ai sqaroi se komunikimet nuk u ndërprenë plotësisht, por punonin me ndërprerje. "Kur nuk mund të komunikosh menjëherë ose të shohësh avionët, ky është një rrezik që nuk jemi të gatshëm ta pranojmë", tha ai.
"Zero prova" për sulm kibernetik
Mullin tha se janë ngritur ekipe për ta hetuar rastin, por deri tani "asgjë nuk tregon" se ka pasur sulm dhe "nuk kemi parë asnjë gjurmë" të diçkaje të tillë.
"Kemi zero prova që ky të jetë sulm kibernetik", tha ai.
Duffy shtoi se arsyeja e defektit është e qartë: sistemi është i vjetër, me ruterë të vjetër, dhe sipas tij kjo është "rrezik për sigurinë kombëtare".
Hapësira ajrore u rihap, por pasojat do të zgjasin disa ditë
"Në orën 20:15 sipas orës së Lindjes e hapëm hapësirën ajrore", tha Duffy. Kjo ishte ora 02:15 me orën e Shqipërisë.
Ai paralajmëroi se do të duhet kohë që gjithçka të kthehet në normalitet: "Do të na duhet pak kohë për të zgjidhur atë që ndodhi këtë pasdite." Sipas tij, problemet do të vazhdojnë disa ditë dhe fluturimet e fundjavës po rishikohen për t'i rikthyer gjërat në rregull. Avionët e mëdhenj po kalojnë përpara lëvizjeve më të vogla.
Duffy tha se deri në Ditën e Falënderimeve sistemi do të jetë "sërish plotësisht funksional". Kjo festë fillon pas më pak se dy javësh dhe zakonisht është një nga periudhat me më shumë udhëtime ajrore në SHBA.
Duffy tha se "nuk mund t'i parashikojë të gjitha dështimet katastrofike" të rrjetit dhe se nuk e kishte parashikuar një ndërprerje të tillë. "Do të ketë edhe të tjera" nëse sistemi i vjetër nuk zëvendësohet, paralajmëroi ai. Ai përmendi edhe probleme të mëparshme, si kur liderët botërorë po mbërrinin në Nju Jork për takimin e OKB-së këtë vit ose në aeroportin e Newark-ut. "Edhe sa herë duhet të ndodhë kjo?", pyeti ai.
Gazetarët e pyetën si mund të ndihen të sigurt pasagjerët kur sistemi, sipas vetë Duffy-t, është "shumë i vjetër". Ai nuk iu përgjigj drejtpërdrejt dhe përsëriti se i duhet ndihma e Kongresit për të ndërtuar një sistem të ri.
Mullin paralajmëroi se pa një "rinovim të plotë" të sistemit të transportit, ngjarje si kjo mund të përsëriten.
Rreth 10.000 fluturime të anuluara
Sipas faqes së gjurmimit të fluturimeve Flightradar24, gati 10.000 fluturime nga dhe drejt aeroporteve amerikane janë anuluar deri të shtunën.
Delta Air Lines dhe American Airlines kanë anuluar secila më shumë se 2.200 fluturime. United ka anuluar 1.800 dhe Southwest gati 1.400.
Pasoja edhe në Londër
Tabela e nisjeve në aeroportin Heathrow të Londrës shfaqte sot në mëngjes shumë fluturime drejt SHBA-së si "të vonuara" ose "të anuluara". Mes tyre ishin fluturime të American Airlines për në Dallas, të United Airlines për në Hjuston dhe një fluturim i British Airways (BA) për në Nju Jork. Nuk janë dhënë arsye të veçanta për anulimet.
Si po reagojnë kompanitë ajrore
Delta njoftoi se po rinis fluturimet "në mënyrë të sigurt" dhe po punon "sa më shpejt që të jetë e mundur" për t'u kthyer në normalitet.
United tha se po rinis "disa fluturime të së premtes mbrëma", por nuk tregoi si do të ndikohen fluturimet e ditëve në vijim.
American Airlines tha se po përpiqet të kryejë sa më shumë fluturime të mbetura dhe të përgatitet për rikthimin më të mirë të mundshëm në ditët në vijim.
JetBlue njoftoi se "planifikon t'i rinisë fluturimet të shtunën në mëngjes".
FAA deklaroi se i kishte "testuar plotësisht" sistemet për të konfirmuar që ishin të qëndrueshme përpara se të lejonte rinisjen e fluturimeve.
Reagimet në Kongres
Edhe anëtarët e Kongresit shprehën pakënaqësi. Disa prej tyre e kthyen kritikën nga administrata Trump pas konferencës për shtyp.
Senatorja demokrate e Nevadës, Jacky Rosen, e quajti ndalimin "të papranueshëm" dhe kërkoi hetim "që të sigurohemi se nuk do të ndodhë më kurrë". Hetim kërkoi edhe deputeti demokrat Maxwell Frost.
Kongresmeni republikan i Nju Jorkut, Nick Langworthy, që drejton grupin parlamentar për sigurinë e aviacionit, tha se kjo tregon pse Kongresi nuk mund ta shtyjë modernizimin e infrastrukturës së FAA-së. "Modernizimi i sistemit tonë të kontrollit të trafikut ajror ka kosto të madhe, por kostoja e dështimeve të vazhdueshme është shumë më e lartë", shkroi ai. Ai i kërkoi FAA-së më shumë transparencë për "çfarë ndodhi, pse ndodhi dhe çfarë dobësish të tjera mund të shkaktojnë ndërprerje në të ardhmen".
Aktualisht Partia Republikane kontrollon të dyja dhomat e Kongresit.
Ish-zëvendësdrejtori i FBI-së: Ka ende pyetje pa përgjigje
John Pistole është ish-drejtues i Administratës së Sigurisë së Transportit (TSA) dhe ish-zëvendësdrejtor i FBI-së. Ai i tha BBC-së se "nuk është optimist" për shpejtësinë me të cilën aeroportet do të kthehen në normalitet.
Ai pranon se pajisjet janë "të vjetruara", por thotë se ende nuk dihet pse ndodhi pikërisht sot. Sipas tij, kjo është shqetësim i madh para Ditës së Falënderimeve. Pyetja kryesore, thotë ai, është "pse tani".
I pyetur nëse pajtohet me Duffy-n që kjo është çështje sigurie kombëtare, Pistole u përgjigj: "Absolutisht. Nëse rrëzohet një avion, kjo është ditë e keqe për të gjithë."
Pasagjerët në aeroporte
Në aeroportet JFK të Nju Jorkut, Atlanta dhe Washington National u panë radhë të gjata për riprenotim, pasagjerë që pushonin në dysheme dhe valixhe të grumbulluara.
BBC foli me Vanessën, e cila po shpërngulet nga Kolorado në Florida me burrin, dy fëmijët dhe pesë mace. Ajo tha se stafi i aeroportit nuk po u jepte informacion të qartë. Tre gomarët e familjes janë nisur më herët me rimorkio dhe ka gjasa të mbërrijnë në shtëpinë e re para tyre. Fëmijët janë pak në ankth, por ajo përpiqet t'u kujtojë se gjithçka është aventurë. "Çfarëdo që të ndodhë, do të ndodhë", tha ajo.
