Irani godet qendrat e Inteligjencës Artificiale, objektivi i ri i luftës!
Monday 3 August 2026, 16:04
Dritare.net
Qendrat e të dhënave që fuqizojnë inteligjencën artificiale po shndërrohen në një front të ri lufte. Sulmet e Iranit ndaj infrastrukturës teknologjike në vendet e Gjirit kanë treguar se objektiva nuk janë më vetëm bazat ushtarake, rafineritë apo portet, por edhe serverët ku ruhen të dhëna dhe kryhen operacione të rëndësishme dixhitale.
Irani ka sulmuar disa qendra të dhënash në rajon, mes tyre edhe një objekt të Amazon Web Services në Bahrein. Shtetet e Bashkuara janë përgjigjur duke goditur një qendër të dhënash në Iran.
Teherani i konsideron këto objekte si shënjestra të ligjshme ushtarake, pasi kompanitë e mëdha teknologjike amerikane ofrojnë shërbime cloud edhe për ushtrinë dhe institucionet e inteligjencës së SHBA-së. Amazon, Google, Microsoft dhe Oracle janë të përfshira në kontrata të rëndësishme me qeverinë amerikane.
Por të njëjtat qendra përdoren edhe nga bizneset dhe qytetarët. Kjo do të thotë se shkatërrimi i tyre mund të shkaktojë ndërprerje shërbimesh dhe humbje të mëdha ekonomike, përtej pasojave ushtarake.
Rreziku është veçanërisht i madh për vendet e Gjirit, të cilat synojnë ta kthejnë rajonin në një nga qendrat kryesore botërore të inteligjencës artificiale, krahas Shteteve të Bashkuara dhe Kinës. Bahreini, Kuvajti, Omani, Katari, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë premtuar më shumë se 2 trilionë dollarë investime të lidhura me këtë teknologji.
Arabia Saudite po përdor një pjesë të fondit të saj sovran për zhvillimin e inteligjencës artificiale, ndërsa Emiratet e Bashkuara Arabe kanë nënshkruar një marrëveshje për ndërtimin e projektit “Stargate”, një qendër e madhe të dhënash ku përfshihen kompani si OpenAI, Oracle, Nvidia dhe Cisco.
Sulmet iraniane rrezikojnë të dobësojnë besimin e investitorëve në sigurinë e rajonit. Kompanitë e huaja mund të mendohen dy herë përpara se të ndërtojnë objekte të kushtueshme në vende ku ato mund të goditen me raketa ose dronë.
Qendrat e të dhënave kanë qenë prej kohësh objektiva të sulmeve kibernetike, por goditja fizike e tyre përbën një zhvillim të ri dhe shqetësues. Ato janë ndërtesa të mëdha, të mbushura me serverë, çipa dhe pajisje jashtëzakonisht të shtrenjta, të cilat është e vështirë të mbrohen plotësisht nga bombardimet.
Për të shmangur humbjen e të dhënave, kompanitë përdorin sisteme rezervë. Nëse një qendër del jashtë funksionit, informacioni dhe fuqia kompjuterike mund të kalojnë në një objekt tjetër. Megjithatë, dëmet fizike, ndërprerjet dhe kostot financiare mund të jenë të mëdha.
Situata po ndikon edhe në tregun e sigurimeve. Disa kompani po rishikojnë investimet e planifikuara, ndërsa siguruesit po hezitojnë të marrin përsipër rrezikun e objekteve që ndodhen në zona konflikti. Si pasojë, kostot e sigurimit pritet të rriten ndjeshëm.
Zhvillimet tregojnë se lufta moderne po ndryshon. Infrastruktura e inteligjencës artificiale po konsiderohet gjithnjë e më shumë pjesë e fuqisë ekonomike dhe ushtarake të një vendi. Për këtë arsye, qendrat e të dhënave po kthehen nga motorë të zhvillimit teknologjik në objektiva strategjike të luftës./CNN
