Testi i gjakut zbulon kancerin para simptomave! Ja çfarë duhet të dini për zbulimin e ri!
Thursday 1 October 2026, 08:08
Dritare.net
Një analizë e thjeshtë gjaku mund të zbulojë shenja të më shumë se 50 llojeve të kancerit. Teknologjia, e njohur si testet e zbulimit të hershëm të shumë kancereve (MCED), synon të identifikojë fragmente të ADN-së që çlirohen nga tumoret në qarkullimin e gjakut.
Një nga këto teste është Galleri, i prodhuar nga kompania Grail. Ideja pas testit është të zbulojë sinjale biologjike që mund të tregojnë praninë e një tumori përpara se ai të shkaktojë simptoma të dukshme.
Një mundësi për zbulim më të hershëm
Zbulimi i kancerit në fazat e hershme është një nga objektivat kryesore të mjekësisë moderne. Sipas materialit, programet rutinë të depistimit dhe parandalimit në SHBA vlerësohet se kanë parandaluar rreth 4.75 milionë vdekje nga kanceri ndërmjet viteve 1975 dhe 2020.
Megjithatë, pjesa më e madhe e këtij përfitimi lidhet me vetëm disa lloje depistimesh: për kancerin e gjirit, qafës së mitrës, zorrës së trashë, mushkërive dhe prostatës. Për shumë lloje të tjera kanceri ende nuk ekziston një test rutinë i rekomanduar për depistim.
Në këtë kontekst, testet e gjakut mund të duken premtuese, sepse synojnë të kërkojnë njëkohësisht shenja të shumë llojeve të kancerit.
Një rezultat pozitiv nuk është i vetmi aspekt që ka rëndësi
Një nga çështjet kryesore është se sa i besueshëm është testi kur rezultati del negativ.
Një rezultat pozitiv mund të jetë një sinjal i rëndësishëm dhe mund të çojë në ekzaminime të mëtejshme për të përcaktuar nëse ekziston vërtet kanceri. Por një rezultat negativ nuk do të thotë domosdoshmërisht se një person nuk ka kancer.
Në material përmendet përvoja e një programi depistimi për zjarrfikësit në Arizona. Nga afro 10 mijë teste të kryera gjatë pesë viteve, u zbuluan më pak se një duzinë rastesh. Në një rast, 500 zjarrfikës rezultuan negativë në të njëjtën ditë. Sipas materialit, disa prej tyre më pas shmangën depistimet e zakonshme, duke menduar se rezultati negativ i testit të gjakut i kishte siguruar. Kur u rikthyen te depistimet tradicionale, u zbuluan 15 raste me kancer.
Kjo tregon një kufizim të rëndësishëm: një test negativ nuk duhet të konsiderohet si zëvendësim për ekzaminimet rutinë të rekomanduara.
Edhe një rezultat pozitiv mund të sjellë pasoja
Një rezultat pozitiv nuk do të thotë automatikisht se pacienti ka nevojë për trajtim të menjëhershëm. Disa tumore rriten shumë ngadalë dhe mund të mos shkaktojnë probleme gjatë jetës së një personi.
Zbulimi i një tumori të tillë mund të nisë një seri ekzaminimesh të tjera, si skanime, biopsi dhe konsultime mjekësore. Ky proces mund të sjellë ankth dhe ndërhyrje që në disa raste mund të mos kenë qenë të nevojshme.
Prandaj, sfida nuk është vetëm të zbulohet kanceri sa më herët, por edhe të përcaktohet se cilat tumore kërkojnë trajtim dhe cilat mund të mos përbëjnë një kërcënim serioz.
Pyetja më e rëndësishme ende nuk ka përgjigje
Pavarësisht potencialit të këtyre teknologjive, mbetet një pyetje themelore: A e ulin këto teste numrin e vdekjeve nga kanceri?
Sipas materialit, deri në shtator 2026 nuk janë përfunduar ende provat e mëdha dhe afatgjata të nevojshme për ta vërtetuar këtë përfundimisht. Përgjigjja mund të kërkojë shumë vite studimi.
Kjo e vendos teknologjinë në një fazë ku potenciali është i madh, por provat për përfitimin afatgjatë ende po mblidhen.
Testet tradicionale mbeten të rëndësishme
Një nga mesazhet kryesore të artikullit burimor është se testet e reja të gjakut nuk duhet të zëvendësojnë depistimet ekzistuese.
Edhe vetë prodhuesi i Galleri thekson se testi duhet të përdoret krahas, dhe jo në vend të, depistimeve rutinë.
Në SHBA, sipas materialit, testet MCED të disponueshme drejtpërdrejt te konsumatorët përfshijnë Galleri, Cancerguard dhe Caris Detect. Sipas prodhuesve, ato synojnë të zbulojnë më shumë se 50 lloje kanceri, ndërsa çmimet variojnë afërsisht nga 700 deri në 3,500 dollarë dhe zakonisht nuk mbulohen nga sigurimet.
Testet e gjakut për zbulimin e shumë llojeve të kancerit përfaqësojnë një zhvillim interesant në mjekësi. Ato mund të ofrojnë një mënyrë të re për të kërkuar shenja të kancerit përpara shfaqjes së simptomave.
Megjithatë, një rezultat negativ nuk garanton mungesën e kancerit dhe një rezultat pozitiv mund të kërkojë ekzaminime të shumta për konfirmim. Për më tepër, ende nuk është vërtetuar përfundimisht se këto teste ulin vdekshmërinë nga kanceri.
Për momentin, mesazhi kryesor është i qartë: testet e reja të gjakut mund të jenë një mjet shtesë, por nuk zëvendësojnë depistimet e provuara dhe të rekomanduara./L.F-dritare/net
