Misteri i vdekjes së Ismail Qemalit.Dëshmitë që ngrenë dyshimet se u helmua në Itali!
Monday 24 August 2026, 17:05
Dritare.net
Vdekja e Ismail Qemalit, më 24 janar 1919 në Peruxhia të Italisë, vazhdon të mbetet një nga ngjarjet më të mistershme të historisë shqiptare. Versioni zyrtar thotë se themeluesi i shtetit shqiptar ndërroi jetë për shkaqe natyrore, por gazetari Roland Qafoku paraqet një tjetër tezë: Ismail Qemali mund të jetë helmuar përpara se të shkonte në Konferencën e Paqes në Paris.
Në emisionin “Dekalog”, bazuar në librin e tij “100 vrasjet më të bujshme në historinë e shtetit shqiptar”, Qafoku sjell dokumente, dëshmi dhe rrethana që, sipas tij, hedhin dyshime të forta mbi versionin zyrtar të vdekjes.
Në fillim të vitit 1919, Shqipëria ndodhej përballë rrezikut të copëtimit, ndërsa fuqitë fituese të Luftës së Parë Botërore po përcaktonin kufijtë e rinj në Konferencën e Paqes. Ismail Qemali synonte të shkonte në Paris për të mbrojtur çështjen shqiptare, por udhëtimi i tij u ndërpre në Itali.
Ai qëndroi për rreth 35 ditë në Hotel Brufani në Peruxhia, në pritje të një takimi me kryeministrin italian Vittorio Emanuele Orlando. Sipas rrëfimit të paraqitur në emision, takimi nuk u zhvillua kurrë.
Dëshmia e të birit: “Më hëngrën me të pabesë”
Një nga dëshmitë kryesore lidhet me rrëfimin e Ethem Vlorës, të birit të Ismail Qemalit, i cili ndodhej pranë tij në çastet e fundit.
Sipas kësaj dëshmie, pasi kishin konsumuar ushqim dhe kafe, Ismail Qemali nisi të përjetonte dhimbje të forta në stomak, u zverdh dhe humbi ekuilibrin. Përpara se të ndërronte jetë, ai dyshohet se shqiptoi fjalët:
“Më hëngrën me të pabesë.”
Edhe Ethem Vlora shfaqi shqetësime të ngjashme, por mbijetoi. Për Qafokun, fakti që të dy patën simptoma pas konsumimit të të njëjtave ushqime ose pije përforcon dyshimet për një helmim të mundshëm.
Ditari i shërbëtores që u zhduk
Një dëshmi tjetër e paraqitur lidhet me Fatush Shedulën, shërbëtoren e familjes. Sipas Qafokut, ajo kishte shkruar në ditarin e saj se Ismail Qemali ishte helmuar nëpërmjet kafesë.
Por historia e saj mori një kthesë tragjike. Fatush Shedula u gjet e helmuar në Tiranë gjatë viteve ’30, ndërsa ditari origjinal u zhduk. Këto rrethana, sipas gazetarit, krijojnë dyshimin se dikush mund të ketë tentuar të eliminonte dëshmitë që lidheshin me vdekjen e Ismail Qemalit.
Paqartësitë në dokumentet mjekësore
Në investigim ngrihen pikëpyetje edhe për dokumentacionin e hartuar pas vdekjes. Raporti i mjekut italian dyshohet se përmbante datë të pasaktë, të dhëna kontradiktore për ekzaminimin e trupit dhe nuk ishte firmosur.
Sipas të dhënave të paraqitura në “Dekalog”, edhe Gjendja Civile e Peruxhias e kishte cilësuar raportin mjekësor si të paqartë.
Trupi i Ismail Qemalit pretendohet se u balsamos dhe qëndroi për disa ditë në Itali përpara se të dërgohej në Shqipëri. Megjithatë, kur varri u hap në vitin 1932, gjatë zhvendosjes së eshtrave me vendim të Mbretit Zog, trupi rezultoi i dekompozuar.
Qafoku ngre dyshimin se procedura e balsamosjes mund të jetë përdorur për të vonuar transportimin dhe për të zhdukur gjurmët e mundshme të helmit. Megjithatë, kjo mbetet një tezë që kërkon verifikim të mëtejshëm shkencor dhe dokumentar.
Kujt i interesonte eliminimi i Ismail Qemalit?
Në emision përmenden disa kundërshtarë politikë dhe rivalë të Ismail Qemalit, të cilët mund të kishin interes për largimin e tij nga skena.
Mes tyre renditet Esad Pashë Toptani, i cili kishte ngritur një qeveri paralele dhe synonte të paraqitej në Paris si përfaqësues i Shqipërisë. Përmenden gjithashtu rivalitetet brenda familjes Vlora, qëndrimet e ashpra të disa figurave politike të kohës dhe përplasjet e mëparshme të Ismail Qemalit me autoritetet osmane.
Megjithatë, investigimi nuk përcakton përfundimisht autorin apo urdhëruesin e një helmimi të mundshëm. Ai paraqet një varg dëshmish dhe anomalish që sfidojnë versionin e vdekjes natyrore.
