The Collector: Shqipëria, shtatë qytetet historike që po pushtojnë guidat
E Diel 26 Prill 2026, 13:01
Dritare.net
Pas një periudhe traumatike nën sundimin komunist, Shqipëria po shndërrohet me shpejtësi në një destinacion turistik evropian dhe mirëpret vizitorë ndërkombëtarë, që kërkojnë të zbulojnë historinë e saj të larmishme, shkruan Jimmy Chen në një artikull të botuar “The Collector”.
Qytetet shqiptare u ofrojnë adhuruesve të historisë një pasqyrë të trashëgimisë së pasur të vendit.
Romakët lanë një gjurmë të madhe në qytetin bregdetar të Durrësit, i cili, së bashku me Shkodrën, dikur ishte pjesë e perandorisë detare të Venicias.
Kruja shërbeu si një bastion i rezistencës shqiptare ndaj pushtimit osman, ndërsa arkitektura tërheqëse osmane në Gjirokastër dhe Berat është njohur si Pasuri Botërore e UNESCO-s.
Shqipëria e pavarur lindi në qytetin bregdetar jugor të Vlorës, ndërsa kryeqyteti i Tiranës është një qytet i gjallë që kërkon të kapërcejë të kaluarën e tij komuniste.
Tirana është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i Shqipërisë, me një popullsi prej rreth 400 000 banorësh.
Ndërsa zona ka qenë e banuar që në lashtësi, vetë qyteti u themelua relativisht vonë, në fillim të shekullit XVII, dhe u bë një qendër e rëndësishme tregtare dhe artistike.
Pasi u bë kryeqytet i përkohshëm në vitin 1920 dhe përfundimisht në vitin 1925, Tirana përjetoi një zhvillim të shpejtë urban nën ndikimin e planifikuesve italianë.
Qyteti pësoi dëme të mëdha gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe u rindërtua nga autoritetet komuniste.
Sheshi Skënderbej në qendër të qytetit është i rrethuar nga ndërtesa fetare dhe kulturore.
Xhamia Et’hem Beut, e ndërtuar në fillim të shekullit të XIX, është një nga strukturat më të vjetra që i shpëtoi shkatërrimit.
Teatri Kombëtar i Operës dhe Baletit ndodhet në lindje të sheshit, ndërsa Muzeu Historik Kombëtar në veriperëndim.
I hapur në vitin 1981, muzeu ofron një pamje të plotë të historisë shqiptare nga Pirro i Epirit deri te pavarësia dhe periudha komuniste, dhe përfshin edhe një hapësirë për Nënë Tereza.
Kalaja e Tiranës ndodhet mbi një fortesë bizantine të ndërtuar nga Justiniani i Madh, por sot është kthyer në një zonë tregtare dhe restorantesh.
Një nga strukturat më unike është Piramida e Tiranës, e ndërtuar si muze për diktatorin komunist Enver Hoxha në vitin 1988.
Pas rënies së komunizmit, ajo shërbeu si qendër konferencash, bazë e NATO-s gjatë Luftës së Kosovës 1999 dhe sot është kthyer në qendër IT.
Gjithashtu, në Tiranë ndodhen bunkerët nëntokësorë të periudhës së Hoxhës.
Bunk’Art 1 ofron një histori rreth komunizmit, ndërsa Bunk’Art 2 fokusohet te shtypja politike.
Gjirokastra njihet për shtëpitë e gurta nga periudha osmane.
Emri i qytetit vjen nga greqishtja “kala e argjendtë”.
Kalaja madhështore mbi kodër është atraksioni kryesor.
Nga muret e saj shihet qartë pse quhet “Qyteti i Gurtë”.
Shtëpitë karakteristike u ndërtuan nga familje të pasura midis shekujve XVII–XIX.
Shtëpi si ajo e Skëndulit dhe Zekatit ofrojnë guida për vizitorët.
Qyteti është vendlindja e shkrimtarit Ismail Kadare dhe diktatorit Enver Hoxha.
Shtëpia e Hoxhës është kthyer në Muze Etnografik.
Berati njihet si “Qyteti i një mbi një dritareve” për shkak të arkitekturës së veçantë.
Lumi Osum ndan lagjet myslimane dhe të krishtera.
Kalaja e Beratit, e shekullit XIII, është atraksioni kryesor dhe ende i banuar.
Brenda saj ndodhet Muzeu Ikonografik i Onufrii, me mbi 200 ikona të piktorit Onufri.
Shkodër daton që nga ilirët e lashtë. Qyteti ndodhet pranë Liqenit të Shkodrës.
Atraksionet përfshijnë Muzeun Kombëtar të Fotografisë “Marubi” dhe Kalanë e Rozafës, nga ku shihen pamje mahnitëse.
Shkodra është porta drejt Alpeve Shqiptare dhe fshatit Theth, i njohur për shtegun Theth-Valbonë.
Kruja lidhet ngushtë me heroin kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbej.
Kalaja e Krujës ishte baza e rezistencës kundër osmanëve. Sot aty ndodhet Muzeu Kombëtar i Skënderbeut.
Pazari i Krujës ofron suvenire tradicionale, ndërsa mali i Krujës ofron pamje panoramike dhe përfshin një teqe kushtuar Sari Salltikut.
Durrësi është qyteti i dytë më i madh dhe u themelua si Epidamn në shekullin VII p.e.s. Më vonë u quajt Dyrrah.
Atraksioni kryesor është Amfiteatri i Durrësit i ndërtuar nga perandori Hadrian.
Qyteti ishte pjesë e rrugës Egnatia dhe një port i rëndësishëm historik.
Vlora luajti një rol kyç në shpalljen e pavarësisë më 28 nëntor 1912 nga Ismail Qemali.
Muzeu Kombëtar i Pavarësisë ndodhet në ndërtesën historike ku u shpall pavarësia.
Vlora është pranë Rivierës Shqiptare, ndërsa në Porto Palermo ndodhet kalaja e Ali Pashë Tepelenës dhe një bazë nëndetësesh./ATSH
