Reuters: Si po shpëton Shqipëria nga rritja e çmimeve të energjisë!
E Hënë 27 Prill 2026, 21:09
Dritare.net
Nga Forrest Crellin, Fatos Bytyci and Edward Mcallister-Reuters
Ndërsa lufta me Iranin po prish rrjedhat globale të naftës e gazit dhe çmimet e energjisë po rriten ndjeshëm, lumi Drin, që rrjedh përmes maleve të veriut të Shqipërisë, po vepron si një lloj mburoje.
I fryrë nga reshjet e dimrit dhe shkrirja e dëborës dhe i mbushur me diga hidroelektrike të ndërtuara gjatë kohës së komunizmit, energjia e këtij lumi siguron më shumë se 90% të prodhimit të energjisë elektrike të vendit ballkanik, duke ndihmuar në mbajtjen nën kontroll të çmimeve me shumicë.
Shqipëria është një shembull se si vendet me prodhim më të lartë nga burime të rinovueshme janë mbrojtur nga rritjet e mëdha të çmimeve të energjisë elektrike që nga sulmet e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ndaj Iranit më 28 shkurt, sipas krahasimeve të çmimeve në gjithë Evropën. Analistët thonë se kjo mund të ndihmojë familjet, bizneset dhe rritjen ekonomike në këto vende, pasi ndikimi i çmimeve do të reflektohet gradualisht te konsumatorët në muajt në vijim, informon dritare.net
Kjo mund të forcojë gjithashtu tranzicionin e Evropës drejt energjisë së gjelbër, i cili është kritikuar për mungesë urgjence dhe është sulmuar nga figura si presidenti amerikan Donald Trump.
Vendet që varen shumë nga nafta dhe gazi po përballen me rritje më të mëdha çmimesh, duke shtuar presionin inflacionist dhe duke rritur mundësinë e një recesioni global, një shqetësim i njohur për evropianët që përjetuan krizën energjetike të shkaktuar nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.
Kriza po rrit nivelin minimal të çmimeve për të gjithë rajonin, por vendet me fleksibilitet më të ulët dhe varësi më të madhe nga karburantet e importuara po përjetojnë ndikimin më të fortë në luhatje dhe në kulmet e çmimeve, tha Satyam Singh, analist në firmën kërkimore të energjisë Rystad.
Dallime në çmimet e energjisë në Evropë
Në anën tjetër të Adriatikut nga Shqipëria, Italia, e cila prodhon më shumë se 40% të energjisë së saj nga gazi, ka shënuar një rritje mbi 20% të kontratës së saj referencë në tregun me shumicë që nga fillimi i luftës. Në Gjermani, e cila gjithashtu ka varësi të madhe nga gazi, rritja ka qenë mbi 15%.
Në kontrast, në Francë, e cila mbështetet në energjinë bërthamore për 70% të prodhimit të saj, çmimet janë rritur më pak se gjysma e rritjes së Italisë gjatë të njëjtës periudhë. Në Spanjë, ku prodhimi nga burimet e rinovueshme është rritur shpejt në afro 60% të totalit, çmimet madje kanë rënë. Edhe Shqipëria regjistroi çmime mesatare më të ulëta në mars krahasuar me vitin e kaluar, falë kapacitetit të bollshëm hidroenergjetik.
Vendet që varen nga gazi si Italia, Gjermania dhe Greqia kanë një nivel të caktuar prodhimi nga energjia diellore, por mbështetja e tepruar te dielli krijon fenomenin e quajtur “kurba e rosës”, ku çmimet janë të ulëta në mesditë, por rriten ndjeshëm në mëngjes herët dhe në mbrëmje.
“Qëllimi për shumicën e këtyre vendeve si Italia dhe Gjermania është të ndërtojnë një kapacitet të madh energjie të rinovueshme dhe ruajtjeje afatgjatë që të zëvendësojë gazin. Do të jetë një sfidë e madhe,” tha Alessandro Armenia, analist energjie në firmën Kpler në Paris.
Ndërkohë, vendet që prodhojnë qymyr si Polonia dhe Serbia kanë dalë relativisht mirë, sipas analistëve. Në Greqi, operatori i rrjetit elektrik dëshiron që një central me linjit, i planifikuar për t’u mbyllur, të vazhdojë punën për të paktën edhe një vit për shkak të konfliktit me Iranin.
Bizneset dhe familjet ndjejnë presionin
Goditjet e çmimeve për familjet pritet të jenë më të moderuara sesa rritjet në tregun me shumicë për naftën dhe gazin, pasi kalon kohë që këto rritje të reflektohen plotësisht në sistem, thonë analistët.
Komisioni Evropian ka hartuar plane për të ulur taksat mbi energjinë elektrike, në përpjekje për të zbutur pasojat e luftës, megjithëse zyrtarët paralajmërojnë se kostot për shtetet mund të rriten ndjeshëm. Konsumatorët, që tashmë përballen me rritje të çmimeve të karburanteve, janë të shqetësuar për faturat më të larta të energjisë elektrike.
Në Qipro, ku familjet paguajnë disa nga çmimet më të larta të energjisë në BE, furnizuesi kryesor i energjisë parashikon rritje deri në 20% deri në gusht, pjesërisht për shkak të fenomenit “duck curve”. Kur shpërtheu lufta me Iranin, kostot e karburantit për Marios Georgiou, një operator makinerie në një shtypshkronjë në Limassol, u rritën deri në 20%, duke e detyruar të lërë një nga punët dhe të gjejë një tjetër më afër shtëpisë. Ai paguan rreth 200 euro në muaj për energjinë elektrike.
“Kam dy punë dhe mezi ia dal të mbuloj shpenzimet. Gjithçka po rritet,” tha ai, baba i dy fëmijëve. Ai nuk është i vetmi.
Nico Vanni, 47 vjeç, drejton furrën e bukës “La Nave” në Castiglion Fiorentino, Itali. Kompania përdor rreth 2,000 litra naftë në muaj për shpërndarje, ndërsa furrat funksionojnë me gaz natyror. Furnitorët kanë njoftuar tashmë rritje çmimesh për majanë, letrën dhe plastikën dhe kjo para se të rriten çmimet e energjisë.
“Mund të rezistojmë për disa muaj, por jo për shumë gjatë: rreziku i vërtetë është se do të detyrohemi të ndërhyjmë tek stafi,” tha ai.
Digat e vjetra ndihmojnë Shqipërinë, por për sa kohë?
Në Shqipëri, banorët pranë digës së madhe hidroelektrike të Vaut të Dejës bëjnë shaka kur thonë se hidroenergjia është trashëgimia e vetme pozitive e dekadave të komunizmit.
“Varësia e lartë e Shqipërisë nga energjia e rinovueshme, veçanërisht hidroenergjia, ka luajtur një rol kyç në zbutjen e efekteve më të këqija të krizës,” tha ministria e energjisë në një deklaratë, duke pranuar se vendi nuk është i paprekshëm. Vendi ende importon energji kur kërkesa rritet, ndërsa konsumatorët mbrohen nga subvencionet qeveritare për çmimet.
“Konflikti me Iranin ka rritur presionin në prapaskenë, veçanërisht mbi financat publike,” tha ministria. “Sistemi duket i qëndrueshëm në sipërfaqe, ndërsa tensioni real po grumbullohet poshtë.”/K.C/dritare.net
