18 vjet nga tragjedia e Gërdecit/ Drejtësia ende mungon për 26 viktimat
E Diel 15 Mars 2026, 10:10
Dritare.net
Sot shënohen 18 vjet nga tragjedia e rëndë e Shpërthimi i Gërdecit, një nga ngjarjet më të rënda në historinë moderne të Shqipëria. Mesditën e 15 marsit 2008, një shpërthim i fuqishëm në fabrikën e demontimit të municioneve në fshatin Gërdec, pak kilometra nga Tirana, mori jetën e 26 personave dhe la të plagosur rreth 300 të tjerë.
Vala e shpërthimit shkatërroi qindra banesa dhe la mijëra banorë të zonës pa strehë, ndërsa shumë familje u përballën me pasoja të rënda psikologjike dhe ekonomike. Mes viktimave kishte edhe fëmijë dhe banorë të zonës që punonin në fabrikën e demontimit të municioneve, ku procesi kryhej në kushte primitive dhe shpesh në mënyrë informale.
Edhe pse kanë kaluar 18 vite nga kjo tragjedi, familjarët e viktimave dhe banorët e zonës vazhdojnë të kërkojnë drejtësi. Deri më sot, askush nuk është dënuar për akuzën e vrasjes, ndërsa shumë prej përgjegjësve kryesorë nuk janë përballur me drejtësinë në mënyrë përfundimtare.
Pas ngjarjes u hap një proces i gjatë hetimor dhe gjyqësor. Në vitin 2012, katër vite pas shpërthimit, gjykata shpalli vendimin për 28 të pandehur. Dënimet më të rënda u dhanë për ish-drejtorin e ndërmarrjes shtetërore të armëve “MEICO”, Ylli Pinari, dhe ish-drejtorin e fabrikës së demontimit në Gërdec, Dritan Minxolli, të cilët u dënuan me nga 18 vite burg. Ndërsa biznesmeni Mihal Delijorgji, pronar i kompanisë që kryente demontimin, u dënua me 10 vite burg.
Po ashtu, me 10 vite burg u dënua edhe ish-zyrtari i “MEICO”-s, Sokol Ngjeçi. Për ish-shefin e Shtabit të Përgjithshëm, Luan Hoxha, gjykata dha një dënim prej 6 vitesh burg. Ndërkohë disa ish-ushtarakë dhe zyrtarë të tjerë të përfshirë në proces u dënuan me dënime nga 1 deri në 4 vite burg, ndërsa nëntë persona u shpallën të pafajshëm.
Në total, gjykata dha 94 vite burgim për të pandehurit, por një pjesë e mirë e dënimeve u ulën më pas në Apel ose u reduktuan për shkak të paraburgimit dhe përfitimeve ligjore. Vendimi i vitit 2012 u kundërshtua ashpër nga familjarët e viktimave, të cilët e konsideruan atë të pamjaftueshëm dhe të padrejtë.
Një nga çështjet më të debatueshme ka qenë përgjegjësia politike për tragjedinë. Ish-ministri i Mbrojtjes në atë kohë, Fatmir Mediu, nuk u gjykua menjëherë për shkak të imunitetit parlamentar që fitoi pas zgjedhjeve të vitit 2009. Pas më shumë se një dekade, procesi ndaj tij u rihap në Gjykatën Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar me kërkesë të Prokurorisë së Posaçme dhe pas këmbënguljes së familjarëve të viktimave, mes tyre familja Durda.
Ndaj Mediut, SPAK ka ngritur akuzën për shpërdorim detyre, ndërsa procesi gjyqësor vijon ende në Gjykatën Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar në Tiranë. Gjatë gjyqit janë pyetur dhjetëra dëshmitarë, ndërsa disa prej tyre kanë refuzuar të dëshmojnë.
Në këtë proces është thirrur për të dëshmuar edhe Shkëlzen Berisha, një nga emrat më të përmendur në hetimet për aferën e demontimit të municioneve. Ai ka mohuar çdo lidhje me ngjarjen, ashtu si edhe ish-ministri Mediu, i cili e ka cilësuar procesin si politik.
Paralelisht, SPAK ka hapur edhe një tjetër hetim për akuzat e korrupsionit të zyrtarëve të lartë dhe pastrim parash në lidhje me procedurat e ndjekura në atë kohë për shitjen e municioneve nga Ministria e Mbrojtjes tek kompani të huaja. Ky hetim ende nuk ka prodhuar rezultate përfundimtare.
Tetëmbëdhjetë vite pas tragjedisë së Gërdecit, familjet e viktimave dhe banorët e zonës vazhdojnë të kërkojnë zbardhjen e plotë të ngjarjes dhe ndëshkimin e përgjegjësve. Për ta, plaga më e madhe mbetet ajo e një drejtësie që ende nuk ka dhënë përgjigje përfundimtare për një nga katastrofat më të mëdha të shkaktuara nga korrupsioni dhe neglizhenca institucionale në Shqipëri./K.C/dritare.net
