Irani kërcënon mbylljen e Ngushticës së Hormuzit: Do t’i vëmë flakën çdo anijeje
E Mërkurë 4 Mars 2026, 08:08
Dritare.net
Tensionet në Lindjen e Mesme janë përshkallëzuar ndjeshëm pasi Irani paralajmëroi se do të “vërë flakën” çdo anijeje që përpiqet të kalojë përmes Ngushticës së Hormuzit, korridori më i rëndësishëm detar për transportin global të naftës.
Deklarata erdhi nga gjenerali iranian Sardar Jabbari, i cili tha se Teherani “nuk do të lejojë që asnjë pikë nafte të largohet nga rajoni”, në përgjigje të sulmeve të fundit amerikano-izraelite ndaj objektivave iraniane.
Pse është kaq e rëndësishme Ngushtica e Hormuzit?
Ngushtica e Hormuzit është pika më jetike e tranzitit të naftës në botë. Rreth 20% e furnizimit global me naftë dhe gaz kalon përmes kësaj rruge të ngushtë detare që lidh Gjirin me Detin Arabik. Çdo ditë, rreth 20 milionë fuçi naftë transportohen përmes saj – një tregti që arrin vlerën e afro 600 miliardë dollarëve në vit.
Ngushtica kufizohet në veri nga Irani dhe në jug nga Omani dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Në pikën e saj më të ngushtë është vetëm 33 kilometra e gjerë, duke e bërë jashtëzakonisht të ndjeshme ndaj bllokimeve apo sulmeve.
Nafta që kalon aty nuk vjen vetëm nga Irani, por edhe nga vende si Arabia Saudite, Iraku, Kuvajti, Katari dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.
Çfarë do të sillte një mbyllje?
Rreth 3,000 anije kalojnë çdo muaj përmes kësaj rruge detare. Vetëm gjatë fundjavës, të paktën tre anije u sulmuan pranë ngushticës, çka çoi në rritje të menjëhershme të çmimeve të naftës. Referenca globale Brent arriti përkohësisht në 82 dollarë për fuçi, ndërsa rreth 150 cisterna raportohet se kanë mbetur të bllokuara.
Kostoja e marrjes me qira të një supercisternë për të transportuar naftë nga Lindja e Mesme drejt Kinës pothuajse është dyfishuar, duke arritur mbi 400 mijë dollarë në ditë – një rekord historik, sipas të dhënave të tregut londinez.
Analistët paralajmërojnë se edhe pa një bllokadë fizike, kërcënimet dhe sulmet me dronë apo raketa e bëjnë kalimin shumë të rrezikshëm. Rritja e primeve të sigurimit dhe pasiguria detare mund ta paralizojnë trafikun tregtar.
Një ndërprerje e plotë do të godiste fort ekonomitë më të mëdha importuese të naftës, si Kina, India dhe Japonia. Në vitin 2022, rreth 82% e naftës që kalonte nga Hormuzi kishte destinacion vendet aziatike. Kina, sipas vlerësimeve, blen rreth 90% të eksporteve të naftës iraniane.
Rritja e çmimit të energjisë do të përkthehej në kosto më të larta për transportin, prodhimin dhe ushqimet në mbarë botën, duke ushtruar presion mbi inflacionin global.
A mund ta përballojë rajoni një bllokadë?
Vendet e Gjirit kanë zhvilluar alternativa për të shmangur varësinë nga Hormuzi. Arabia Saudite operon një tubacion 1,200 kilometra të gjatë me kapacitet deri në 5 milionë fuçi në ditë, ndërsa Emiratet e Bashkuara Arabe kanë ndërtuar një linjë që lidh fushat e brendshme të naftës me portin e Fujairahut në Gjirin e Omanit.
Megjithatë, ekspertët vlerësojnë se këto rrugë alternative nuk do të mund të kompensonin plotësisht një bllokim total, duke sjellë një rënie të furnizimit global prej 8–10 milionë fuçish në ditë.
Si mund ta mbyllë Irani ngushticën?
Sipas rregullave të OKB-së, shtetet kanë kontroll mbi ujërat territoriale deri në 12 milje detare nga bregdeti. Në pikën më të ngushtë, rrugët e lundrimit të Hormuzit kalojnë brenda ujërave territoriale të Iranit dhe Omanit.
Ekspertët ushtarakë sugjerojnë se një nga mënyrat më efektive për bllokim do të ishte vendosja e minave detare përmes mjeteve të shpejta sulmuese ose nëndetëseve. Marina iraniane dhe ajo e Gardës Revolucionare mund të kryejnë gjithashtu sulme ndaj anijeve tregtare dhe luftarake.
Megjithatë, një veprim i tillë do të përballej me reagim të fortë ndërkombëtar. Në të kaluarën, gjatë luftës Iran-Irak në vitet ’80, SHBA ndërhyri për të garantuar kalimin e anijeve në atë që u quajt “lufta e cisternave”, një nga operacionet më të mëdha detare që nga Lufta e Dytë Botërore.
Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se një nga objektivat e tij është shkatërrimi i kapaciteteve detare iraniane, çka rrit rrezikun e një përplasjeje të drejtpërdrejtë.
Nëse kërcënimet materializohen, pasojat do të shtrihen përtej rajonit – duke prekur tregtinë globale, stabilitetin financiar dhe çmimet që konsumatorët paguajnë çdo ditë në mbarë botën./L.F-dritare.net
