Forbes: Shqipëria, nga destinacion i panjohur në yllin e Mesdheut
Dritare.net

Shqipëria po jeton sot një moment vendimtar në trajektoren e saj turistike. Në vetëm një dekadë, vendi me shpirt mesdhetar dhe ballkanik ka kaluar nga një destinacion pothuajse i panjohur në një nga tregjet me rritjen proporcionale më të madhe në Evropë, me shifra rekord që kanë kaluar 12 milionë vizitorë ndërkombëtarë në vitin 2025 dhe me parashikime për vazhdimësi në 2026. Nëse para pandemisë priste rreth 6.4 milionë turistë dhe sektori përfaqësonte pak më shumë se 20% të PBB-së, sot kontributi i tij arrin rreth 25-26%, i nxitur nga përmirësimi i lidhjeve ajrore, shtimi i linjave me kryeqytete evropiane dhe zgjerimi i kapaciteteve hoteliere dhe të akomodimit alternativ.
Vendi ka ditur të shfrytëzojë një kombinim faktorësh: Rivierën shqiptare me plazhet e saj të virgjëra, site trashëgimie si Parku Kombëtar i Butrintit, qytete historike si Berati dhe dinamizmin urban të Tiranës, së bashku me çmime konkurruese dhe një autenticitet mesdhetar ende pak të shfrytëzuar. Ky bum ka zgjuar interesin e operatorëve të mëdhenj ndërkombëtarë: spanjollja Meliá Hotels International po zhvillon disa projekte, mes tyre Gran Meliá Tirana e ardhshme, ndërsa grupe si Accor po krijojnë oferta të reja luksi në bregdet, duke rritur gradualisht pozicionimin e destinacionit.
Qeveria e ka vendosur turizmin në qendër të strategjisë së zhvillimit, me synimin për të kombinuar rritjen ekonomike me qëndrueshmërinë territoriale. Në këtë kontekst, Shqipëria ka vendosur të hapë një Zyrë Turizmi për Spanjën dhe Portugalinë, me seli në Madrid dhe të koordinuar nga konsulenca LeadPro Advisors, për të forcuar promovimin në një treg ende marginal dhe për të tërhequr investime hoteliere spanjolle.
Nën drejtimin e ministrit të Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja, vendi synon të konsolidojë standardet e cilësisë, të rregullojë zhvillimin bregdetar dhe të ruajë kapitalin e tij natyror. Shqipëria ka lënë pas fazën e destinacionit emergjent dhe po ecën drejt një etape më të pjekur, me më shumë dukshmëri dhe njohje në panoramën turistike evropiane. Gjatë edicionit të fundit të FITUR, ministri bisedoi me Forbes Travel për të ndarë strategjinë turistike të vendit.

Shqipëria është rritur shumë shpejt si destinacion turistik. Si e interpretoni këtë moment?
Ne e jetojmë këtë moment si mundësi dhe si përgjegjësi. Shqipëria ka tërhequr vëmendjen ndërkombëtare me shpejtësi të madhe, gjë që konfirmon forcën e aseteve tona dhe interesin në rritje për vendin si portë hyrëse në Ballkan.
Megjithatë, rritja e përshpejtuar kërkon një drejtim shumë të qartë. Prioriteti ynë nuk është më thjesht rritja e shifrave, por përmirësimi i cilësisë: shërbime më të mira, qëndrime më të gjata dhe një turizëm i shpërndarë më në mënyrë të balancuar mes rajoneve dhe gjatë gjithë vitit. Kjo është thelbësore që turizmi të mbetet i qëndrueshëm dhe i dobishëm për komunitetet lokale.
Duke qenë se Shqipëria ndodhet ende në një fazë të hershme zhvillimi turistik, kemi mundësinë ta orientojmë këtë rritje me kujdes. Roli ynë si qeveri është të garantojmë që zhvillimi turistik të mbrojë trashëgiminë natyrore dhe kulturore, ndërsa krijon punësim të qëndrueshëm dhe vlerë ekonomike afatgjatë.

Pse Shqipëria është veçanërisht tërheqëse për investime turistike tani?
Shqipëria është tërheqëse sepse kërkesa po rritet. Investitorët hyjnë në një destinacion që po fiton dukshmëri ndërkombëtare, por që ende ofron hapësirë për projekte cilësore dhe të mirëplanifikuara.
Kemi investuar ndjeshëm në lidhje dhe infrastrukturë, duke ulur shumë nga pengesat praktike për investimet. Paralelisht po përmirësojmë proceset e planifikimit dhe qartësinë rregullatore, që investitorët të marrin vendime me vizion afatgjatë.
Në mënyrë të vetëdijshme po promovojmë investime që rrisin standardet. Shqipëria po pozicionohet si porta hyrëse në Ballkan për udhëtarët ndërkombëtarë dhe duam projekte në përputhje me këtë rol: iniciativa të fokusuara te cilësia, qëndrueshmëria dhe ndikimi afatgjatë, jo te volumi afatshkurtër.

Çfarë përfaqëson për vendin ardhja e markave të mëdha hoteliere ndërkombëtare?
Ajo është një nga sinjalet më të qarta të ndryshimit të perceptimit për Shqipërinë. Grupi Meliá, së bashku me Hilton, Hyatt, Marriott, Maritim, Radisson dhe Accor, investojnë me vizion afatgjatë. Vendimi i tyre reflekton besim në stabilitetin e vendit, lidhjet, fuqinë punëtore dhe kërkesën e ardhshme.
Roli i Meliá ka qenë veçanërisht i rëndësishëm. Si një nga grupet e para të mëdha që krijoi një prani solide në Shqipëri, ai ndihmoi të dëshmohej se vendi mund të presë hoteleri të nivelit të lartë sipas standardeve ndërkombëtare. Kjo ishte kyçe për tërheqjen e interesit global.
Në plan më të gjerë, ardhja e këtyre markave tregon ndryshimin e pozicionimit ndërkombëtar të Shqipërisë: nga destinacion niche apo emergjent drejt integrimit në hartën turistike mesdhetare. Përtej dukshmërisë, ndikimi është strukturor, sepse markat globale rrisin standardet e shërbimit, trajnimit dhe qëndrueshmërisë.

Çfarë ndryshimesh praktike shihen në terren?
Një nga ndryshimet më të dukshme është mënyra si vizitorët udhëtojnë nëpër vend. Turizmi nuk përqendrohet më vetëm në bregdet. Gjithnjë e më shpesh turistët kombinojnë destinacionet bregdetare me qytete historike si Berati dhe Gjirokastra, si dhe me zona malore e rurale. Kjo vjen si rezultat i aksesit më të mirë dhe ofertës më të larmishme.
Gjithashtu ka transformime në nivel biznesi: më shumë hotele, restorante dhe operatorë po investojnë në trajnim, cilësi shërbimi dhe organizim më të mirë. Vizitorët ndërkombëtarë kanë pritshmëri më të larta dhe operatorët lokalë e kuptojnë se konkurrimi vetëm me çmime nuk është më i qëndrueshëm.
Si përdoret trashëgimia kulturore dhe arkeologjike për promovim?
Ajo është në qendër të identitetit turistik. Në një territor relativisht kompakt, vizitorët gjejnë një përqendrim të jashtëzakonshëm sitesh historike që pasqyrojnë rolin e Shqipërisë si kryqëzim civilizimesh mesdhetare dhe evropiane.
Butrinti, Apolonia apo amfiteatri i Durrësit tregojnë thellësinë e historisë së lashtë, ndërsa qytetet muze si Berati dhe Gjirokastra ofrojnë përvoja kulturore immersive. Duke vendosur trashëgiminë në qendër të promovimit, Shqipëria pozicionohet si destinacion kulturor me vlerë të lartë dhe nxit udhëtime gjatë gjithë vitit.
Si po inkurajohen qëndrimet më të gjata?
Një nga pikat më të forta është diversiteti i përvojave. Vizitorët mund të kombinojnë bregdetin me qytete historike, peizazhe rurale dhe zona malore si Alpet Shqiptare. Destinacione si Valbona dhe Thethi, së bashku me qytete si Kruja, po bëhen gjithnjë e më të rëndësishme në itinerare.
Shumica e destinacioneve ndodhen vetëm disa orë larg aeroportit ndërkombëtar të Tiranës, duke e bërë udhëtimin të lehtë dhe multidestinacion. Kjo rrit kohëzgjatjen e qëndrimit dhe pasuron përvojën.

Si ruhet identiteti duke pritur investime?
Mbrojtja e identitetit trajtohet si prioritet praktik. Arkitektura, traditat, gastronomia dhe jeta e përditshme janë asete turistike kyçe. Në shumë rajone, ndërtesat historike restaurohen dhe përshtaten për përdorime moderne duke respektuar stilin lokal. Ky model mbështet pronësinë lokale, artizanatin dhe karakterin e vendbanimeve.
Kur zhvillimi respekton trashëgiminë dhe komunitetin, autenticiteti bëhet avantazh konkurrues dhe siguron që rritja turistike të sjellë përfitime të qëndrueshme.
Si ndikon gastronomia dhe oferta e larmishme në pozicionimin gjatë gjithë vitit?
Kuzhina shqiptare është thellësisht e lidhur me rajonet dhe peizazhet. Bregdeti ofron peshk të freskët dhe shije mesdhetare; zonat rurale ruajnë tradita produktesh vendase; qytetet historike ndërthurin trashëgimi kulinare me vaj ulliri, verë, bulmet dhe produkte sezonale.
Paralelisht, vendi ka potencial në shumë segmente: turizëm detar, natyrë dhe aventurë, sporte ndërkombëtare, mirëqenie, termale dhe MICE. Kjo larmi e bën Shqipërinë destinacion gjithëvjetor.
Si ndikon përvoja juaj?
Zhvillimi turistik kërkon vizion afatgjatë dhe koordinim. Përvoja ime si ministër Ekonomie, Kulture dhe Inovacioni ka qenë e fokusuar në krijimin e një kuadri të qëndrueshëm për investime dhe inovacion. Ndërsa përvoja si nënkryetar bashkie dhe drejtues i transportit rrugor më ka treguar sa i lidhur është turizmi me funksionimin e qyteteve, mobilitetin dhe hapësirat publike.
Ndërsa Shqipëria kalon nga faza e zgjerimit të shpejtë në atë të konsolidimit, këto perspektiva bëhen edhe më të rëndësishme. Turizmi duhet planifikuar si pjesë e politikave të zhvillimit të gjerë, që rritja të përmirësojë jetën e banorëve dhe njëkohësisht t’u ofrojë vizitorëve një përvojë autentike dhe cilësore./L.F-dritare.net