Emin Musliu: Krim, mbyllja e Insituteve të Projektimeve në Shqipëri
E Mërkurë 7 Janar 2026, 15:03
Dritare.net
Në një intervistë të rrallë për emisionin Shqip nga Rudina Xhunga në Dritare TV, inxhinieri 92-vjeçar Emin Musliu, një nga figurat më të rëndësishme të inxhinierisë hidroteknike shqiptare, ka shpalosur historinë e panjohur të elektrifikimit të Shqipërisë. Nga errësira totale e viteve të pasluftës deri te ndërtimi i gjigantëve energjetikë si Fierza dhe Komani, Musliu ofron një dëshmi të dorës së parë mbi sakrificat, sfidat teknike dhe vizionin që e shndërroi Shqipërinë nga një vend i llambave me vajguri në një eksportues të energjisë. Intervista, e cila kalon përmes dekadave të historisë, nuk është thjesht një nostalgji për të shkuarën, por një aktakuzë e fortë profesionale ndaj menaxhimit të pasurisë kombëtare pas viteve 1990. Inxhinieri veteran, i cili e filloi karrierën e tij në moshën 19-vjeçare në kantierin e Selitës, shpreh indinjatë të thellë për shkatërrimin sistematik të instituteve shkencore dhe shitjen e aseteve strategjike si hidrocentralet e Bistricës dhe Ulzës.
Musliu kujton me detaje atmosferën e Tiranës në vitin 1951, një qytet që jetonte nën zhurmën e gjeneratorëve sporadikë dhe dritës së qirinjve. Ai përshkruan momentin historik të 7 nëntorit 1951, kur Hidrocentrali i Selitës u vë në punë, duke sjellë për herë të parë ndriçim të qëndrueshëm në kryeqytet. Sipas tij, ky moment shënoi fillimin e një epoke të re industriale për vendin, e realizuar fillimisht me ndihmën e inxhinierëve sovjetikë dhe më pas, me përkeqësimin e marrëdhënieve, përmes sakrificës dhe maturisë së kuadrove shqiptare.
Një pjesë qendrore e rrëfimit të tij fokusohet te ndërtimi i Hidrocentralit të Fierzës, vepra më e madhe energjetike në vend. Musliu garanton me bindje absolute sigurinë inxhinierike të digës, duke theksuar se ajo është projektuar për t'u bërë ballë tërmeteve katastrofike që do të rrafshonin Europën para se të dëmtonin strukturën e saj. Ai hedh dritë mbi bashkëpunimin me specialistët kinezë dhe momentin kur inxhinierët shqiptarë morën frenat e projektimit dhe zbatimit, duke krijuar zgjidhje inovative për kohën.
Me një kthjelltësi që sfidon moshën, Musliu zbulon se projekti për Hidrocentralin e Skavicës ekziston i detajuar që nga viti 1963. Ai kritikon zvarritjen e këtij projekti strategjik dhe shpreh skepticizëm të hapur ndaj vendimit për ta shpallur Vjosën Park Kombëtar. Për inxhinierin e vjetër, lënia e "lumit të egër" është një luks që një vend i varfër energjetikisht nuk mund t'ia lejojë vetes, duke argumentuar se potenciali hidrik i Vjosës duhej shfrytëzuar për pavarësinë energjetike të vendit.
Institucionalizimi i Harresës Pika më e dhimbshme e bisedës mbetet shpërbërja e infrastrukturës intelektuale pas vitit 1990. "Është krim," shprehet ai, duke iu referuar mbylljes së Institutit të Studimeve dhe Projektimeve të Hidrocentraleve, si dhe privatizimit të veprave të ndërtuara me gjakun dhe djersën e shqiptarëve. Ai akuzon klasën politike të tre dekadave të fundit për arrogancë dhe mungesë vizioni, duke theksuar se vendimet merren pa u konsultuar me ekspertët e fushës. Në mbyllje, Emin Musliu mbetet një dëshmitar i gjallë i një kohe kur puna vlerësohej më shumë se fjalët. Rrëfimi i tij është një thirrje për të rivlerësuar trashëgiminë inxhinierike dhe për t'u rikthyer te shkenca dhe kompetenca në administrimin e pasurive kombëtare./dritare.net
