SHBA drejt një sulmi të mundshëm ndaj Iranit: Skenarët nga “më pak i keqi” te katastrofa rajonale
E Enjte 29 Janar 2026, 08:08
Dritare.net
Shtetet e Bashkuara duken të gatshme të ndërmarrin një sulm ushtarak ndaj Iranit brenda ditëve të ardhshme, nëse nuk arrihet një marrëveshje e minutës së fundit me Teheranin. Ndërsa objektivat e mundshme janë kryesisht të parashikueshme, pasojat mbeten thellësisht të pasigurta.
Ekspertët paralajmërojnë se një përshkallëzim ushtarak mund të prodhojë rezultate shumë të ndryshme – nga skenarë relativisht të kufizuar deri te një konflikt i gjerë rajonal me pasoja globale.
Skenari më optimist: Goditje të kufizuara dhe ndryshim politik
Në versionin më “pak të keq”, forcat ajrore dhe detare amerikane do të kryenin sulme precize kundër objektivave të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), bazave të Basij-it, sistemeve raketore dhe programit bërthamor iranian. Këto goditje, me viktima minimale civile, do të dobësonin regjimin deri në rrëzim dhe do të hapnin rrugën për një tranzicion demokratik.
Megjithatë, përvoja nga Iraku dhe Libia tregon se ndërhyrjet perëndimore rrallë çojnë në demokraci të qëndrueshme. Edhe pse regjimet u rrëzuan, pasuan vite kaosi dhe dhune.
Regjimi mbijeton, por ndryshon kurs
Një tjetër skenar parashikon mbijetesën e Republikës Islamike, por me politika të moderuara – reduktim të mbështetjes për milicitë rajonale, frenim të programeve raketore dhe bërthamore, si dhe lehtësim të represionit të brendshëm. Ky model krahasohet me rastin e Venezuelës, por konsiderohet pak i mundshëm, duke pasur parasysh qëndrueshmërinë dhe rezistencën e regjimit iranian ndaj ndryshimit për gati pesë dekada.
Marrja e pushtetit nga ushtria
Sipas shumë analistëve, rezultati më realist mund të jetë një Iran i drejtuar nga një regjim ushtarak. Në rast të dobësimit të udhëheqjes aktuale, Garda Revolucionare – e fortë, e organizuar dhe me interesa të thella në sistem – mund të marrë kontrollin, duke zëvendësuar klerikët me një autoritarizëm ushtarak.
Hakmarrje iraniane ndaj SHBA-së dhe aleatëve
Irani ka paralajmëruar se do të kundërpërgjigjet ndaj çdo sulmi amerikan. Kjo mund të përfshijë sulme me raketa dhe dronë ndaj bazave amerikane në rajon, veçanërisht në Bahrein dhe Katar, si dhe ndaj infrastrukturës kritike të vendeve aleate si Arabia Saudite apo Jordania.
Minimi i Ngushticës së Hormuzit
Një nga kërcënimet më serioze është vendosja e minave detare në Ngushticën e Hormuzit – një pikë kyçe ku kalon rreth një e pesta e furnizimit global me naftë dhe gaz të lëngshëm. Një veprim i tillë do të trondiste tregtinë botërore dhe do të shkaktonte rritje të menjëhershme të çmimeve të energjisë.
Skenari ekstrem: fundosja e një anijeje amerikane
Edhe pse e konsideruar pak e mundshme, Irani mund të përdorë taktika asimetrike, si sulme me “tufa” dronësh dhe mjete të shpejta detare, për të goditur flotën amerikane. Fundosja e një luftanijeje amerikane dhe kapja e ekuipazhit do të ishte një goditje e rëndë politike dhe ushtarake për Uashingtonin.
Kaos dhe shpërbërje shtetërore
Skenari më i rrezikshëm mbetet shpërbërja e Iranit në kaos. Një luftë civile, përplasje etnike dhe një krizë humanitare në një vend me rreth 93 milionë banorë do të kishin pasoja shkatërruese për të gjithë Lindjen e Mesme dhe më gjerë.
Rreziku më i madh aktual është që një vendim politik, i marrë për arsye prestigji ose presioni të brendshëm, të çojë në një luftë pa strategji të qartë daljeje. Një konflikt i tillë do të ishte i paparashikueshëm dhe potencialisht destabilizues për gjithë rendin ndërkombëtar./L.F-dritare.net
