Këto janë vendet më të lumtura në botë për 2026. Surpriza që theu dominimin nordik
E Shtunë 21 Mars 2026, 21:09
Dritare.net
BBC
Ndërsa vendet nordike kanë dominuar prej kohësh Raportin Botëror të Lumturisë, viti 2026 solli një surprizë. Për herë të parë në historinë 14-vjeçare të raportit, një vend i Amerikës Latine u fut në pesëshen e parë, teksa Kosta Rika vazhdoi ngjitjen e saj shumëvjeçare duke zënë vendin e katërt, nga vendi i 23-të që mbante në vitin 2023.
Renditja, e sjellë çdo vit nga Gallup, Qendra e Kërkimit të Mirëqenies në Oksford dhe Rrjeti i Zgjidhjeve për Zhvillim të Qëndrueshëm i OKB-së, bazohet në mesataren trevjeçare të mënyrës se si banorët në 140 vende vlerësojnë jetën e tyre, së bashku me faktorë si PBB-ja, mbështetja sociale, jetëgjatësia, liria e perceptuar, bujaria dhe korrupsioni. Për të dytin vit radhazi, asnjë nga vendet kryesore anglishtfolëse nuk hyri në top 10, me Australinë në vendin e 15-të, Shtetet e Bashkuara në vendin e 23-të, Kanadanë në të 25-in dhe Mbretërinë e Bashkuar në të 29-in.
Këtë vit, vendet në pesëshen e parë kanë secili veçoritë e veta që ndikojnë në lumturinë e tyre, megjithëse liria për të bërë zgjedhje në jetë rezulton shumë e rëndësishme për të gjitha. Ne folëm me banorë të secilit prej këtyre vendeve për të kuptuar çfarë kontribuon në ndjesinë e përditshme dhe afatgjatë të lumturisë – dhe si udhëtarët mund të përjetojnë një shije të kësaj “jete të lumtur” kur i vizitojnë.
1. Finlanda
Për nëntë nga 10 vitet e fundit, Finlanda është renditur e para. Vendi vlerësohet lart për mbështetjen sociale dhe nivelin e ulët të korrupsionit të perceptuar, ndërsa banorët shpesh përmendin rrjetin e sigurisë sociale – përfshirë arsimin dhe kujdesin shëndetësor – që krijon një ndjenjë sigurie dhe mirëqenieje.
“Më pëlqen fakti që Finlanda është e sigurt dhe mund t’i besoj njeriut mesatar këtu,” tha Olli Salo, bashkëthemelues i kompanisë Skimle me bazë në Helsinki. “Fëmijët shkojnë në shkollë në këmbë që nga mosha shtatë vjeç, nuk ndihesh i kërcënuar kur kthehesh në shtëpi dhe mund të besosh se nëse dikush jep një premtim, do ta mbajë.”
Megjithëse vendi ka taksa të larta, banorët e shohin qartë shpërblimin. Salo e krahason këtë me pagesën për një abonim premium në një program kompjuterik; mund të kushtojë më shumë, por cilësia është më e mirë. “Shumica e gjërave vërtet të rëndësishme në jetë si shëndeti, arsimi dhe transporti janë shërbime publike, ndaj pse të mos shpenzosh pak më shumë për t’i pasur ato me cilësi të lartë?”, tha ai. Ai shton se vendet e punës në Finlandë janë më bashkëpunuese se gjetkë, me më pak hierarki dhe më pak “teatër korporativ”.
Për Daniel Sazonov, kryetarin aktual të Helsinkit, lumturia vjen edhe nga afërsia me natyrën. “Të jesh në gjendje të dalësh jashtë dhe brenda pak minutash të arrish në det, në park apo në pyll për një shëtitje në mbrëmje, është diçka e veçantë,” tha ai.
Për vizitorët, përjetimi i kulturës së saunës në Finlandë duhet të jetë ndalesa e parë. Me rreth tre milionë sauna për një popullsi prej vetëm 5.5 milionë banorësh, vendi nuk ka mungesë zgjedhjesh. “Do të sugjeroja të provoni saunat e ndryshme në Helsinki – dhe ndoshta edhe një zhytje në detin e ftohtë Baltik,” tha Sazonov. Biblioteka Qendrore Oodi në Helsinki, e hapur në vitin 2018, është një pikë moderne dalluese dhe një vend i dashur për banorët dhe udhëtarët.
Përtej kryeqytetit, Salo sugjeron të shkosh në veri gjatë dimrit, të marrësh me qira një kabinë dhe të presësh për Dritat Veriore. Por ai këshillon të mos mbushet itinerari me aktivitete. “Nuk i kam kuptuar kurrë ata që rezervojnë katër aktivitete në ditë dhe vrapojnë nga shëtitjet me husky te turet për Dritat Veriore,” tha Salo. “Kjo nuk është mënyra finlandeze.”
2. Islanda
Duke kaluar Danimarkën dhe duke zënë vendin e dytë për herë të parë që nga viti 2014, ky shtet ishullor me vetëm 400 mijë banorë renditet i pari për mbështetjen sociale – pra shkallën në të cilën banorët ndjejnë se kanë dikë tek i cili mund të mbështeten në kohë vështirësie. Ai renditet gjithashtu në top 10 për PBB për frymë, jetëgjatësi të shëndetshme dhe bujari, duke e bërë një nga performuesit më të balancuar në renditje.
“Historikisht, izolimi ynë nënkuptonte se mbijetesa ishte një përpjekje e përbashkët. Për shekuj me radhë, nuk kishte ndihmë nga jashtë. Ishim vetëm ne dhe duhej të qëndronim bashkë,” tha Ingibjörg Friðriksdóttir, banore e Rejkjavikut dhe menaxhere e marketingut digjital në Hotel Rangá. “Kjo trashëgimi ka formuar një kulturë ku ndihma ndaj njëri-tjetrit është thjesht natyrë e dytë.”
Islandezët kanë gjithashtu një aftësi të fortë përshtatjeje, të farkëtuar nga përballja me dimrat e ashpër dhe të errët. “Mësojmë të vlerësojmë momentet e vogla: kafen e mirë, pishinat e ngrohta dhe kohën me miqtë,” tha Bryndís Björnsdóttir, drejtuese e Laugarás Lagoon në Rejkjavik. “Kur vjen vera, papritur kemi dritë pothuajse gjithë natën dhe të gjithë bëhen më energjikë dhe më të lumtur.”
Pavarësisht stinës, banorët sugjerojnë që vizitorët të dalin jashtë në natyrë, pavarësisht kushteve. “Ajri i pastër, peizazhet e hapura dhe ndjenja e lirisë janë një pjesë e madhe e asaj që e bën këtë një vend të mrekullueshëm,” tha Björnsdóttir. Edhe ushqimi ia vlen të shijohet ngadalë, sidomos peshku i freskët.
Në Hotel Rangá, të ftuarit mund të regjistrohen në programin “Jeto si islandez”, ku mësojnë të thonë shprehjen “Þetta reddast” – që përkthen një nga bindjet thelbësore islandeze që kontribuon në lumturinë e vendit: pavarësisht situatës, gjithçka do të shkojë mirë.
3. Danimarka
Një performuese e përhershme në krye, Danimarka nuk ka rënë kurrë nën vendin e katërt në historinë e raportit dhe shpesh ka mbajtur vendin e parë. Këtë vit renditet e treta në total, si edhe e treta globalisht për mbështetjen sociale dhe nivelin e ulët të korrupsionit, si dhe e shtata për PBB për frymë. Por ndjenja e lumturisë këtu nuk është gjithmonë e dukshme në mënyra të qarta.
“Nuk bëhet fjalë për të mbajtur një buzëqeshje të madhe dhe për të qeshur,” tha Laura Hall, gazetare me bazë në Kopenhagë dhe autore e librit The Year I Lay My Head in the Water, një libër për notin në Skandinavi. “Bëhet fjalë vërtet për besimin në shoqëri, besimin te njëri-tjetri dhe bindjen se të gjithë po punojnë së bashku për të mirën e përbashkët.”
Hall po rrit dy vajza këtu dhe thotë se ndjenja e sigurisë është e vazhdueshme. Ajo pëlqen edhe portin e pastër të Kopenhagës, të cilin qyteti e shndërroi nga një kanal industrial në vitet 1990 në një vend ku banorët notojnë gjatë gjithë vitit.
Në Ribe, qyteti më i vjetër i vendit, banorja Lise Frederiksen e sheh lumturinë të rrënjosur te pjesëmarrja qytetare. “Çdo ditë që ec nëpër rrugët me kalldrëm, jam mirënjohëse për jetën time këtu,” tha ajo. Ajo vlerëson sistemin arsimor danez, ku fëmijët e të gjitha shtresave ekonomike ndjekin të njëjtën shkollë publike për 10 vite dhe prindërit pritet të organizojnë grupe lojërash në familje të ndryshme. “Është shumë e rëndësishme që fëmijët të vizitojnë shtëpitë e njëri-tjetrit dhe të shohin se njerëzit mund të jetojnë në shumë mënyra të ndryshme,” tha ajo.
10 vendet më të lumtura për vitin 2026
Finlanda
Islanda
Danimarka
Kosta Rika
Suedia
Norvegjia
Holanda
Izraeli
Luksemburgu
Zvicra
Për udhëtarët, Frederiksen rekomandon të vizitojnë vendin gjatë një prej shumë festivaleve të Ribe-s, që variojnë nga festimet për gocat e detit dhe tulipanët deri te muzika metal. Vizitorët që shkojnë në vjeshtë mund të përjetojnë periudhën e “diellit të zi”, kur miliona zogj shtegtarë kalojnë nëpër rajon në formacione aq të dendura sa për pak çaste errësojnë qiellin.
Në Kopenhagë, vizitorët nuk kanë nevojë të planifikojnë një itinerar perfekt për të ndjerë atmosferën e lumtur. “Shumicën e kohës, vizitorët largohen me një ndjenjë qetësie dhe paqeje – dhe pak zili kur shohin njerëzit duke lëvizur me biçikletë e duke bërë jetën e tyre në mënyrë të relaksuar,” tha Hall. “Këtu nuk ka vërtet kulturë të tepruar të nxitimit.”
4. Kosta Rika
Duke u ngjitur në vendin e katërt këtë vit, Kosta Rika është vendi i parë i Amerikës Latine që hyn në pesëshen e parë, me treguesit e saj për lirinë dhe mbështetjen sociale që pothuajse janë dyfishuar që nga viti 2021. Kosta Rika nuk renditet aq lart sa vendet nordike për PBB-në apo mbështetjen qeveritare, por banorët ende raportojnë një liri të fortë për të bërë zgjedhjet e tyre në jetë. Ata gjithashtu e vlerësojnë jetën e tyre dukshëm më lart sesa do të parashikonin vetëm faktorët e matshëm, sipas raportit.
Kur u pyet çfarë e bën Kosta Rikën një vend kaq të lumtur, banori Adrian Hunt nuk hezitoi. “Komuniteti, komuniteti, komuniteti,” tha nomadi digjital që jeton në Las Catalinas, një qytet bregdetar pa makina në zonën Guanacaste. “Të kesh përreth njerëz që ndajnë të njëjtin pasion si ti për të jetuar shëndetshëm, për të qenë jashtë dhe për të qenë fqinjë.”
Natyra është gjithashtu një burim i vazhdueshëm i lumturisë së përditshme. Hunt përshkruan mëngjeset duke ecur në plazh dhe duke parë majmunët howler që lëvizin nga një pemë në tjetrën, ndërsa peshqit ndjekin njëri-tjetrin në gji. “Besoj se Kosta Rika ka cilësinë më të mirë të jetës nga çdo vend në Amerikën Qendrore,” tha Hunt. “Ka diçka te energjia e njerëzve, si vendas ashtu edhe të huajve që jetojnë këtu, që e bën këtë vend shumë të veçantë.”
Për të kuptuar më mirë lumturinë e Kosta Rikës, ai rekomandon të ulesh në një kafene dhe të nisësh një bisedë, ose të ecësh në shtigjet e shumta të vendit. “Ne duam që njerëzit ta ndiejnë sa paqësor dhe i qetë është ky vend,” tha ai.
5. Suedia
Duke u renditur e pesta këtë vit, Suedia ka lëvizur mes vendit të katërt dhe të dhjetë gjatë dekadës së fundit. Ajo renditet e shtata në botë për jetëgjatësi të shëndetshme dhe e pesta për nivel të ulët të korrupsionit të perceptuar. Prania e saj në nivelet më të larta reflekton atë që banorët përshkruajnë si një ekuilibër mes jetës urbane progresive dhe aksesit të lehtë në natyrë.
“Një arsye madhore pse Suedia renditet kaq lart në lumturi është se ne jemi një vend i vogël,” tha Micael Dahlen, profesor i mirëqenies, mirëqenies sociale dhe lumturisë në Shkollën e Ekonomisë në Stokholm. “Distancat janë të vogla – mes njerëzve, mes qyteteve dhe natyrës. Kemi mësuar t’i besojmë dhe të mbështetemi te njëri-tjetri, të ndajmë dhe të vlerësojmë atë që kemi, të jetojmë me natyrën dhe të jemi të hapur ndaj ideve dhe njerëzve të rinj.”
Një detaj kulturor pasqyron këtë prirje barazitare: përdorimi universal i formës joformale “du” (ti), pavarësisht statusit. “Pavarësisht kush je – një yll muzike pop, një fitues i Nobelit, kryeministri apo një profesor lumturie si unë, në radhë të parë je thjesht ti, ‘du’,” tha Dahlen. Qendra e tij ka bashkëpunuar së fundmi me kryeqytetin për të krijuar Indeksin e Mirëqenies së Stokholmit, për të siguruar që mirëqenia të matet dhe zhvillohet krah rritjes ekonomike.
“Më pëlqejnë njerëzit dhe mirësia e tyre, ritmi më i ngadaltë i jetës, natyra dhe peizazhet e bukura, si dhe ndjenja se kam bërë një zgjedhje të mirë për të ardhmen time dhe të fëmijëve të mi,” tha Karolina Pikus, e cila u zhvendos këtu nga Polonia dhe shkruan në blogun LikeSweden.com. Në Goteborg, ku ajo jeton tani, i pëlqen veçanërisht fakti që mund të notojë në det, të vizitojë një liqen dhe të ecë në pyll, të gjitha brenda së njëjtës ditë falë transportit publik të lidhur mirë.
Banorët rekomandojnë ta vizitosh vendin në verë, sidomos nëse shkon për herë të parë. Gjatë festës së Mesverës, vizitorët mund të kërcejnë me këngë tradicionale, të hanë tortë me luleshtrydhe dhe të shijojnë mbrëmjet e gjata skandinave. Në Stokholm, Dahlen sugjeron thjesht të bësh një shëtitje. “Gjithçka në Stokholm dhe qytetet tona është në distancë ecjeje dhe mund të ndeshësh këdo,” tha ai. Arkipelagu është vetëm një udhëtim i shkurtër me anije dhe “ia vlen vërtet”.
Por pika më e thjeshtë e hyrjes në jetën suedeze është fika – të ulesh për një kafe dhe një role me kanellë, duke vëzhguar ritmin e rrugës. “Për mua, kjo është një nga mënyrat më të mira për të kuptuar Suedinë,” tha Pikus. “Të ngadalësosh, të marrësh frymë thellë dhe ta lejosh veten të shijosh momentin.”/L.F-dritare.net
