Dorian Koçi: Lahuta është pasaporta e identitetit shqiptar
Friday 31 July 2026, 21:09
Dritare.net
Në dokumentarin kushtuar lahutës dhe Eposit të Kreshnikëve, fotoreporteri britanik Robert Hackman bisedon me historianin dhe akademikun Dorian Koçi, ish-drejtor i Muzeut Historik Kombëtar, i cili shpjegon rëndësinë e lahutës si një nga simbolet më të fuqishme të kujtesës dhe identitetit kulturor shqiptar.
Koçi flet për historinë e Eposit të Kreshnikëve, rolin e lahutarëve në ruajtjen e kujtesës kolektive dhe përpjekjen për të mbajtur gjallë një trashëgimi që ka kaluar brez pas brezi përmes këngës dhe vargut.
Koçi sjell në vëmendje se kjo traditë epike nuk është thjesht një formë artistike, por një mënyrë përmes së cilës shqiptarët kanë ruajtur historinë, vlerat dhe kujtesën e tyre kolektive në shekuj. Eposi i Kreshnikëve, me figurat e Mujit dhe Halilit, me betejat, sakrificat dhe kodin e nderit, krahasohet me epet e mëdha të letërsisë botërore, si “Iliada” dhe “Odisea”.
Në këtë botë të lashtë të rrëfimit, lahuta ka pasur një rol të pazëvendësueshëm. Instrumenti me një tel të vetëm ka shoqëruar këngët epike, duke u kthyer në zërin e një tradite që ka mbijetuar përmes lahutarëve, atyre bartësve që edhe sot përpiqen ta ruajnë dhe t’ua përcjellin brezave të rinj këtë pasuri të trashëgimisë shqiptare.
Sipas historianit Dorian Koçi, lahuta dhe Eposi i Kreshnikëve duhen parë përtej një tradite folklorike, pasi ato përfaqësojnë një dëshmi të rëndësishme të mënyrës se si një popull ka ndërtuar dhe ruajtur identitetin e tij përmes rrëfimit gojor. Për shekuj me radhë, këngët e lahutarëve kanë qenë një arkiv i gjallë, në mungesë të dokumentimit të gjerë me shkrim.
Sot, kjo trashëgimi përballet me sfidën e ruajtjes dhe transmetimit te brezat e rinj. Njohja e lahutës si pjesë e trashëgimisë kulturore nga UNESCO ka qenë një hap i rëndësishëm, por mbijetesa e saj varet nga njerëzit që vazhdojnë ta interpretojnë, ta ndërtojnë dhe ta mësojnë këtë instrument të rrallë, duke e mbajtur gjallë zërin e historisë shqiptare./dritare.net
