Vëmendja e Donald Trump te Groenlanda dhe pse kjo po tensionon marrëdhëniet me Europën
E Mërkurë 7 Janar 2026, 11:11
Dritare.net
Ndërhyrja ushtarake e Shteteve të Bashkuara në Venezuelë dhe rrëzimi i presidentit Nicolás Maduro kanë kthyer në realitet një nga kërcënimet më të forta retorike të presidentit Donald Trump, duke shkaktuar jehonë të gjerë në arenën ndërkombëtare. Pas kësaj lëvizjeje të fortë, deklaratat e Trump për çështje të tjera të politikës së jashtme, veçanërisht dëshira e tij e përsëritur që SHBA të marrë kontrollin e Groenlandës, kanë marrë një peshë të re dhe më shqetësuese.
Groenlanda, territori autonom i Danimarkës në Arktik, është ish-koloni daneze dhe një nga zonat më pak të populluara në botë, me rreth 56 mijë banorë, kryesisht me origjinë inuitë. Megjithëse e largët dhe e mbuluar në masën 81% nga akulli, Groenlanda ka një rëndësi të jashtëzakonshme strategjike. Ajo ndodhet mes SHBA-së dhe Europës, në të ashtuquajturin “hendeku GIUK” (Groenlandë–Islandë–Mbretëri e Bashkuar), një korridor detar kyç që lidh Arktikun me Oqeanin Atlantik.
Përveç pozicionit gjeopolitik, Groenlanda është e pasur me burime natyrore, përfshirë naftë, gaz dhe minerale të rralla, të cilat janë thelbësore për teknologjitë moderne dhe industrinë ushtarake. Me shkrirjen e akujve për shkak të ndryshimeve klimatike, këto burime po bëhen gjithnjë e më të aksesueshme, duke rritur interesin global për rajonin. Edhe pse Trump ka deklaruar se Groenlanda i duhet SHBA-së për “sigurinë kombëtare dhe jo për mineralet”, zyrtarë të tjerë amerikanë kanë theksuar hapur rëndësinë e burimeve natyrore.
Pas ngjarjeve në Venezuelë, Trump ka përsëritur se SHBA “ka nevojë për Groenlandën” nga pikëpamja e sigurisë kombëtare, duke pretenduar se Danimarka nuk është në gjendje ta mbrojë territorin. Shtëpia e Bardhë ka bërë të ditur se po shqyrton “një sërë opsionesh” për ta marrë Groenlandën, pa përjashtuar as përdorimin e forcës ushtarake, çka ka alarmuar aleatët europianë.
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen ka reaguar ashpër, duke theksuar se Groenlanda nuk dëshiron të bëhet pjesë e SHBA-së dhe se çdo veprim ushtarak kundër një vendi të NATO-s do të vinte në rrezik vetë ekzistencën e aleancës. Edhe liderë të vendeve kryesore europiane kanë shprehur mbështetje për Danimarkën dhe Groenlandën, duke theksuar se siguria e Arktikut duhet të garantohet kolektivisht brenda NATO-s.
Sipas sondazheve, rreth 85% e banorëve të Groenlandës janë kundër bashkimit me SHBA-në. Kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, i ka cilësuar deklaratat e Trump si “të papranueshme dhe fyese”, duke theksuar se territori është shtëpia e popullit të tij dhe se e ardhmja e tij duhet të vendoset vetëm nga groenlandezët, në përputhje me ligjin ndërkombëtar.
Megjithatë, disa zëra politikë në Groenlandë shohin me interes retorikën amerikane, veçanërisht kur ajo lidhet me të drejtën e vetëvendosjes. Por ideja e aneksimit ose e ndërhyrjes ushtarake mbetet gjerësisht e refuzuar.
Në këtë kontekst, rikthimi i vëmendjes së Trump te Groenlanda, sidomos pas precedentit të Venezuelës, po shihet si një faktor serioz tensioni mes SHBA-së dhe Europës, me pasoja të mundshme për unitetin e NATO-s dhe stabilitetin ndërkombëtar./L.F-dritare.net
