Në skenën e Konferencës së Sigurisë në Mynih, dy mesazhe të fuqishme u përplasën brenda pak minutash, duke reflektuar transformimin e thellë të politikës globale. Fillimisht, Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi se Shtetet e Bashkuara dhe Evropa “i përkasin njëra-tjetrës”, në një përpjekje për të qetësuar aleatët evropianë mes pasigurive të krijuara nga ndryshimet në politikën e jashtme amerikane. Më pas, në të njëjtën skenë, Ministri i Jashtëm i Kinës, Wang Yi, ofroi vizionin alternativ të Pekinit: “Kina dhe BE-ja janë partnere, jo rivale.”
Këto dy fjalime simbolizuan më shumë sesa një debat diplomatik. Ato shënuan fillimin e një gare të re për të formësuar rendin ndërkombëtar në një kohë kur sistemi i pasluftës, i udhëhequr nga SHBA, shihet nga shumë analistë si në rënie.
SHBA: Aleancë e fortë, por me përgjegjësi të ndara
Rubio theksoi përkushtimin amerikan ndaj aleancës transatlantike, por njëkohësisht dërgoi një mesazh të qartë: Evropa duhet të marrë më shumë përgjegjësi për sigurinë e saj. Ai pranoi se sistemi aktual ndërkombëtar ka nevojë për “rindërtim”, duke nënkuptuar se arkitektura globale e krijuar pas vitit 1945 nuk i përgjigjet më plotësisht sfidave të sotme.
Në raport me Kinën, Rubio adoptoi një qasje pragmatike. Ai paralajmëroi se do të ishte “gabim gjeopolitik” që dy fuqitë më të mëdha të globit të mos komunikonin për të menaxhuar rivalitetin dhe për të shmangur përshkallëzimin.
Kina: Stabilitet, shumëpalëshmëri dhe kritikë ndaj njëanshmërisë
Nga ana tjetër, Wang Yi e paraqiti Kinën si një “forcë të qëndrueshme për paqen” dhe një aktor që mbështet shumëpalëshmërinë dhe tregtinë e lirë. Pa e përmendur drejtpërdrejt SHBA-në, ai kritikoi vendet që ndjekin politika “country-first”, nxisin konfrontime blloqesh dhe rikthejnë mendësinë e Luftës së Ftohtë.
Kina kërkon ta pozicionojë veten si një alternativë të besueshme për Evropën, veçanërisht në një moment kur marrëdhëniet transatlantike janë të tensionuara. Pekini argumenton se problemet e sistemit ndërkombëtar nuk burojnë nga Kombet e Bashkuara, por nga sjellja e disa shteteve që minojnë bashkëpunimin global.
Evropa mes dy fuqive
Evropa gjendet në një pozicion delikat. Nga njëra anë, siguria e saj mbetet e lidhur fort me SHBA-në. Nga ana tjetër, ekonomia evropiane është thellësisht e ndërthurur me Kinën, pavarësisht shqetësimeve për deficitin tregtar, varësinë nga zinxhirët e furnizimit dhe qëndrimin e Pekinit ndaj luftës në Ukrainë.
Kina sheh një mundësi për të afruar Bashkimin Evropian në një vizion multipolar të botës, ku asnjë fuqi e vetme nuk dominon. Megjithatë, skepticizmi evropian ndaj ambicieve strategjike të Pekinit mbetet i fortë, veçanërisht për çështje si Tajvani dhe siguria në Azi.
Një rend në tranzicion
Konferenca e Mynihut këtë vit nuk ishte thjesht një forum diplomatik; ajo ishte një pasqyrë e një bote në tranzicion. SHBA po përpiqet të rikonfigurojë aleancat e saj duke kërkuar ndarje më të madhe barrash. Kina po ofron një vizion alternativ të globalizimit dhe qeverisjes ndërkombëtare. Ndërkohë, Evropa po përpiqet të gjejë ekuilibrin mes sigurisë dhe interesave ekonomike.
Në thelb, beteja nuk është vetëm për ndikim, por për rregullat e lojës globale. Pyetja kryesore mbetet: kush do të përcaktojë arkitekturën e rendit të ri ndërkombëtar — dhe a do të jetë ai bashkëpunues apo i ndarë në blloqe rivale?/dritare.net
