Arben Çuko: Ju tregoj dronët e lirë që po sfidojnë superfuqitë!
E Mërkurë 25 Mars 2026, 21:09
Dritare.net
Në historinë moderne të artit ushtarak, përballja midis një fuqie hegjemone globale si Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe një fuqie rajonale të izoluara si Irani supozohej të ishte një leksion mbi dominimin total teknologjik. Sidoqoftë, fusha e betejës së viteve të fundit po dëshmon një realitet rrënjësisht ndryshe. Eksperti ushtarak Arben Çuko i ftuar në emisionin Shqip nga Dritan Hila në DritareTV, thekson se Irani ka arritur të neutralizojë një pjesë të mirë të epërsisë perëndimore duke adoptuar dhe përmirësuar me kalimin e dekadave atë që njihet si "strategjia asimetrike". Ndërsa Amerika dhe Izraeli kanë shpenzuar triliona dollarë në fluturakë të fshehtë (Stealth) dhe në pajisje mbrojtëse ajrore jashtëzakonisht të kushtueshme si Iron Dome apo THAAD, Teherani ndoqi një rrugë inteligjente, të zymtë dhe pragmatike.
Sipas zotit Çuko, rruga asimetrike zuri fill kur trupat amerikane pushtuan Afganistanin në fillim të viteve 2000. Duke u ndier të rrethuar nga çdo drejtim, udhëheqësit ushtarakë iranianë kuptuan se ndjekja e një gare konvencionale ajrore kundër forcave të NATO-s ishte një përpjekje e kotë. Në vend të kësaj, ata derdhën çdo pasuri intelektuale dhe ekonomike në zhvillimin e raketave balistike masive, lëshuesve të fshehtë, dhe në veçanti, mjeteve autonome dhe gjysmë-autonome shkatërruese si dronët. Kjo doktrinë po tregon frutet e veta sot me efekte katastrofike për infrastrukturën ushtarake perëndimore të dislokuar në Gjirin Persik.
Një nga dobësitë kritike të forcave amerikane buron nga vetë gjeografia. Ngushtica e Hormuzit, korridori thelbësor nga ku varet një pjesë masive e energjisë së botës, ka një gjerësi tepër të ngushtë, vetëm 33 kilometra në pikat kryesore të lundrimit. Të fusësh një task-forcë transportuesish avionësh në këto ujëra, ashtu siç shpjegon eksperti, është njësoj si të përpiqesh të fusësh një elefant në një dhomë xhami. Anijet luftarake marramendëse nuk kanë hapësirë manovrimi dhe kthehen menjëherë në objektiva fikse e të theksuara për topat obuzë 130 dhe 152 milimetërsh, të cilët mund të qëllojnë nga bregdeti malor iranian. Gjithashtu, Irani ka shpalosur qindra motoskafë të pajisur me predha dhe mijëra raketa tokë-det, të fshehura me mjeshtëri thellë në rrjetin e pafundmë të tuneleve ndër-malore.
Mësimi më dërrmues mbi epërsinë asimetrike vjen nga bilanci i goditjeve kundër infrastrukturave radarike dhe bazave amerikane. Ligjet e fizikës tregojnë se ndonjëherë sasia e tejkalon cilësinë. Edhe një sistem superavancuar si THAAD, që është krijuar për të ruajtur një hapësirë të jashtëzakonshme deri në Ukrainë, nuk mund të bëjë asgjë kundër një tufe massive mjetesh të lira. Gjatë sulmeve të raportuara, një dron iranian i tipit Shahed, i cili kushton vetëm rreth 20 mijë dollarë, përdori një fluturim jashtëzakonisht të ulët për t'iu shmangur kapjes dhe arriti të shkatërronte një stacion qendror të radarit amerikan që duhet minimalisht një vit të tërë dhe fonde të konsiderueshme për t'u rindërtuar. Sistemi THAAD ishte programuar për të goditur raketa balistike ndërkontinentale dhe raketa balistike me rreze të gjatë veprimi, dhe mbeti fatalisht i verbër para një zogu mekanik të lirë që operonte poshtë rrezes së ndjeshmërisë.
Këto dështime të njëpasnjëshme taktike provojnë një herë e mirë thelbin e sfidës asimetrike. Teknologjia e lartë krijon objekte vitale e të kushtueshme me vlerë qindra milionë dollarë, që asgjësohen nga armë primitive digjitale të shndërruara në zgjidhje masive. Përmes kësaj strategjie parandaluese, Teherani ka arritur të ngrijë gatishmërinë operacionale të ushtrive më të pajisura në planet, duke mbrojtur efektivisht thellësinë e tij strategjike pa u futur kurrë në një garë simetrike buxhetore të cilën do ta kishte humbur që në fillim./dritare.net
