Çfarë po na fshehin nga lufta në Iran! Flet eksperti i sigurisë, Arben Çuko
E Mërkurë 25 Mars 2026, 20:08
Dritare.net
Konflikti në Lindjen e Mesme ka arritur në një fazë të re dhe tejet të rrezikshme, e cila në gjuhën ushtarake mund të përkufizohet si një impas strategjik. Në një analizë të detajuar në emisionin Shqip nga Dritan Hila në DritareTV, eksperti i sigurisë Arben Çuko shpjegon se përplasja mes Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Izraelit dhe Iranit nuk është thjesht një seri sulmesh ajrore, por një luftë e thellë gjeopolitike dhe asimetrike që po ridimensionon balancat e fuqisë në rang global.
Sipas zotit Çuko, situata aktuale përshkruhet nga një ndërthurje e propagandës dhe lëvizjeve të ndërlikuara diplomatike, ndërsa në terren zjarri nuk ka pushuar. Armëpushimi i proklamuar nga politikanët, përfshirë deklaratat e ndryshme në Shtetet e Bashkuara, është më shumë një nevojë për deeskalimin e diktuar nga presioni i aleatëve evropianë, atyre në Azi dhe monarkive të Gjirit, sesa një vullnet i mirëfilltë paqësor. Ndërkohë, ekziston një synim i qartë nga ana e SHBA-së dhe Izraelit për ndryshimin e regjimit në Teheran. Objektivi amerikan, sipas ekspertit, kalon përtej mbrojtjes së Izraelit; ai ka si qëllim strategjik shkëputjen përfundimtare të Iranit nga aleanca me Kinën dhe Rusinë.
Kjo do t'i jepte një goditje fatale rrugëve të furnizimit me naftë të Kinës, duke ndryshuar rrënjësisht dinamikat e gjeopolitikës globale. Megjithatë, rruga e zgjedhur për të arritur këtë objektiv, përmes një fushate masive bombardimesh nga ajri, konsiderohet nga eksperti si thellësisht e gabuar. Ndryshimi i regjimit nga qiejt nuk ka funksionuar kurrë historikisht. Në vend që të ngjallë revoltë, agresioni i jashtëm ka shërbyer për të ngurtësuar dhe bashkuar shoqërinë iraniane. Si shembull, përdorimi i inteligjencës artificiale në zgjedhjen e objektivave ka sjellë gabime katastrofike me pasoja të rënda civile, gjë që e bën të pamundur për qytetarët iranianë të mbështesin ata që konsiderohen si vrasës të civilëve të tyre. Kjo metodologji teknologjike, megjithëse e avancuar, kur zhvishet nga faktori njerëzor, gjeneron viktima të pafajshme dhe çimenton propagandën e brendshme të regjimit.
Nga ana operacionale, pamja është edhe më befasuese. Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli kanë epërsi dërrmuese në forca konvencionale ajrore dhe detare, por Irani është përgjigjur përmes një asimetrie brilante të përgatitur prej më shumë se dy dekadash. Flota e madhe amerikane ndodhet e bllokuar në një hapësirë aq të ngushtë siç është Ngushtica e Hormuzit, duke e bërë çdo anije të madhe të ndjeshme ndaj taktikave me motoskafë dhe dronë detarë. Kjo ngushticë, e cila në pikën më të ngushtë është vetëm 33 kilometra e gjerë, është kthehet në “Thembrën e Akilit” për tregtinë perëndimore dhe për manovrimin e flotave konvencionale. Sistemet e shtrenjta mbrojtëse amerikane, përfshirë sistemin e avancuar të radarëve THAAD në shtetet e Gjirit, janë sfiduar rëndë nga dronët e lirë iranianë siç është rasti i dronëve Shahed që kushtojnë vetëm rreth 20 mijë dollarë.
Rrjedhimisht, goditjet asimetrike kanë dëmtuar dhe kanë ekspozuar cenueshmërinë e bazave amerikane në të gjithë Lindjen e Mesme. Kjo ka krijuar një ftohje të dukshme tek shtetet e Gjirit Persik, të cilat tani e kuptojnë se mburoja mbrojtëse e SHBA-së nuk është më e pakalueshme. Eksperti Arben Çuko vëren se këto monarki të Gjirit janë tejet të pambrojtura. Nëse konflikti përshkallëzohet dhe infrastruktura goditet, shtetet arabe mund të mbeten pa ujin e domosdoshëm, pasi mbështeten tërësisht në impiantet e shkripëzimit. Paralizimi i kalimeve tregtare në ngushticë, goditja e rafinerive dhe rrënimi i qendrave financiare mund të rrëzojnë brenda një kohe të shkurtër ekonomitë e pasura të rajonit. Në fund, një zgjidhje ushtarake përmes një ofensive tokësore shihet si totalisht e pamundur. Gjeografia malore e Iranit, mungesa e rrugëve dytësore dhe kërkesat e paimagjinueshme logjistike (që do të kërkonin një trupë pushtuese prej rreth dy milionë ushtarësh) e bëjnë këtë skenar një marrëzi gjeostrategjike. Kjo tregon thelbin e vërtetë të luftës aktuale: Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj po përballen me një kundërshtar që ka krijuar një doktrinë mbijetese asimetrike shumë efektive, e cila i bën armët tradicionale perëndimore më pak të dobishme se kurrë./dritare.net
