Shumë duan që lufta të përfundojë shpejt. Por me çfarë kushtesh?
E Martë 17 Mars 2026, 12:12
Dritare.net
Burimi: CNN
Shumica e njerëzve, edhe pse jo të gjithë, duan që kjo luftë të përfundojë sa më shpejt të jetë e mundur. Por me çfarë kushtesh? Pikërisht këtu qëndrimet ndryshojnë.
Shtetet e Bashkuara
Qëllimet e luftës së presidentit Donald Trump kanë qenë disi të paqarta, duke lëvizur nga kufizimi i programit bërthamor të Iran, te pranimi i plotë i kërkesave të SHBA-së dhe Izraelit, deri te rrëzimi total i regjimit islamik.
Deri tani, Irani as nuk është dorëzuar dhe as nuk është rrëzuar. Megjithatë, ushtria e tij është dobësuar rëndë pas 16 ditësh bombardimesh të vazhdueshme dhe precize.
Bisedimet indirekte mes SHBA-së dhe Iranit në Gjenevë në shkurt, të ndërmjetësuara nga Oman, po bënin përparim për çështjen bërthamore.
Sipas Omanit, Irani ishte i gatshëm të bënte lëshime të mëdha që do të siguronin se nuk po ndiqte armë bërthamore.
Por Irani nuk ishte i gatshëm të diskutonte kufizimin e programit të raketave balistike apo mbështetjen për grupet aleate në rajon, si Houthis në Jemen apo Hezbollah në Liban.
Në një skenar ideal për Uashingtonin dhe aleatët e tij, kjo luftë do të përfundonte me rrëzimin e regjimit të ajatollahëve dhe zëvendësimin e tij me një qeveri demokratike dhe paqësore. Por aktualisht nuk ka shenja që kjo do të ndodhë.
Një rezultat më realist për SHBA-në do të ishte që një Iran i dobësuar të ndryshonte sjelljen e tij, të ndalte shtypjen e qytetarëve dhe mbështetjen për milicitë radikale. Edhe kjo duket pak e mundshme, sidomos pas zgjedhjes së liderit të ri suprem, Mojtaba Khamenei, djali i ish-udhëheqësit të ashpër Ali Khamenei.
Me rritjen e çmimeve globale të naftës, bllokimin e pjesshëm të Ngushticës së Hormuzit dhe shqetësimet në rritje brenda SHBA-së për përfshirjen në një tjetër luftë të kushtueshme, presioni ndaj Trump pritet të rritet për ta ndalur konfliktin. Por do të jetë e vështirë që kjo të paraqitet si sukses nëse regjimi në Teheran mbetet në këmbë.
Irani
Irani dëshiron që lufta të përfundojë sa më shpejt, por jo me çdo kusht – jo nëse kjo do të thotë të pranojë të gjitha kërkesat e SHBA-së.
Ai beson se ka “durimin strategjik” për ta tejkaluar Trumpin në këtë konflikt dhe përfiton nga pozicioni gjeografik.
Irani ka vijën bregdetare më të gjatë në Gjirin Persik dhe ka kapacitetin të kërcënojë transportin detar për një kohë të gjatë në Ngushticën e Hormuzit, përmes të cilit kalon rreth 20% e furnizimit botëror me naftë.
Zyrtarisht, Irani kërkon që lufta të përfundojë me garanci të forta se nuk do të sulmohet më dhe kërkon dëmshpërblime për dëmet e shkaktuara nga sulmet ajrore të SHBA-së dhe Izraelit.
Megjithatë, drejtuesit e Republikës Islamike kanë nevojë vetëm të mbijetojnë për ta paraqitur këtë si një fitore.
Izraeli
Nga tre vendet në konflikt – SHBA, Irani dhe Israel – Izraeli duket se nuk ka shumë nxitim për ta përfunduar luftën.
Ai synon të shkatërrojë sa më shumë që të jetë e mundur arsenalin e raketave balistike të Iranit, depot e armëve, qendrat e komandës dhe bazat e Gardës Revolucionare.
Izraeli e konsideron programin bërthamor dhe raketor të Iranit si një kërcënim ekzistencial.
Irani ka zhvilluar një industri të avancuar të raketave dhe dronëve dhe ka pasuruar uranium deri në 60%, shumë më tepër se niveli për përdorim civil.
Qeveria e kryeministrit Benjamin Netanyahu i sheh këto si kërcënime që Izraeli nuk mund t’i tolerojë.
Shtetet e Gjirit
Vendet arabe të Gjirit mendonin se mund të bashkëjetonin me Iranin.
Por tani situata ka ndryshuar. Pavarësisht se nuk e mbështetën luftën, këto vende po përballen me sulme të shpeshta me dronë dhe raketa nga Irani.
Vetëm në orët e para të së hënës, Arabia Saudite raportoi se kishte kapur mbi 60 predha të drejtuara drejt territorit të saj.
“Është kaluar një vijë e kuqe”, tha një zyrtar i Gjirit. “Nuk ka më besim mes nesh dhe Teheranit dhe nuk mund të kemi marrëdhënie normale pas kësaj.”/L.F-dritare.net
