Tre fëmijët dhe gruaja u mbytën në Otranto! Rrëfimi i të mbijetuarit!
E Shtunë 28 Mars 2026, 20:08
Dritare.net
Më 28 mars 1997, brigjet e detit Adriatik u kthyen në dëshmitarë të një prej ngjarjeve më të rënda në historinë moderne të emigracionit shqiptar, e njohur gjerësisht si Tragjedia e Otrantos.
Në një intervistë tronditëse për emisionin Shqip nga Rudina Xhunga në DritareTV, Viron Xhavara, një i mbijetuar që në atë ditë të kobshme humbi bashkëshorten dhe tre fëmijët e tij të mitur, ka rrëfyer detaje të padëgjuara mbi incidentin dhe betejën e tij të gjatë e të dështuar për drejtësi. Ngjarja ndodhi në kulmin e krizës civile në Shqipëri, një periudhë që Xhavara e përshkruan me bindje të plotë si një 'luftë civile të pastër', pavarësisht hezitimit të historiografisë zyrtare për ta etiketuar si të tillë.
Rrëzimi i skemave piramidale kishte zhytur vendin në një anarki totale, ku shteti kishte rënë, depot e armëve ishin hapur dhe rrugët e qyteteve, veçanërisht në Vlorë, kontrolloheshin nga bandat e armatosura. Për shumë shqiptarë, përfshirë familjen Xhavara, deti mbeti i vetmi shteg shpëtimi drejt një jete më të sigurt. Biletat e dëshpërimit shiteshin shtrenjtë, madje, siç thekson ai, edhe vetë vizat në ambasadën italiane shiteshin përmes ryshfeteve të majme që arrinin deri në 5000 euro. Në dëshminë e tij, Xhavara rindërton me saktësi mekanikën e ngjarjes.
Anija shqiptare 'Kateri i Radës', sipas vlerësimit të tij si njeri me përvojë në detari, nuk ishte e mbingarkuar përtej kapacitetit të saj fizik të lundrimit, pasi vija e zhytjes tregonte se kishte ende tolerancë. Rreth 120 persona ndodheshin në bord. Për t'i mbrojtur nga i ftohti i marsit, gratë dhe fëmijët u strehuan në kabinat e poshtme, një vendim ky që fatkeqësisht do të rezultonte fatal disa orë më vonë. Pas kalimit të ishullit të Sazanit, anija shqiptare u pikas nga forcat detare italiane. Fregata 'Zeffiro' kreu manovrat e para penguese, duke shkaktuar dallgë të mëdha dhe duke kërkuar kthimin e tyre pas, por pa ndërmarrë goditje direkte. Situata mori një kthesë tragjike me afrimin e korvetës italiane 'Sibilla'. Xhavara rrëfen se 'Sibilla' kreu një manovër agresive dhe goditi anijen shqiptare në pjesën e mesit, duke e përmbysur atë në mënyrë të menjëhershme.
Zhurma e motorëve dhe vorbulla e fuqishme e ujit i hodhi burrat që ndodheshin në kuvertë drejt e në thellësi të detit. I mbijetuari thekson se goditja nuk mund të ishte një aksident i thjeshtë detar, por një veprim i dhunshëm e i qëllimshëm pengimi nga një mjet ushtarak ndaj një mjeti civil të mbushur me fëmijë e gra. Njerëzit e mbyllur në kabinat e poshtme nuk patën asnjë mundësi reagimi apo shpëtimi, duke mbetur të bllokuar në errësirën e thellësive të detit.
Pas tragjedisë nisi një proces i gjatë dhe sfilitës ligjor. Familjarët e viktimave kërkuan drejtësi nga shteti italian, por u përballën me atë që Xhavara e quan një zinxhir manipulimesh dhe poshtërimi. Vdekja e papritur dhe e dyshimtë e avokatit të tij italian, Giuseppe Baffa, në një aksident rrugor gjatë rrugës për në gjykatë, shtoi edhe më shumë hijet e dyshimit mbi procesin. Në vitin 2014, Gjykata e Kasacionit në Itali vulosi çështjen duke lënë dënime simbolike dhe duke e shmangur përgjegjësinë shtetërore për një krim që të mbijetuarit e konsiderojnë si krim kundër njerëzimit. Sot, i vendosur në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe duke punuar si shofer kamioni, Viron Xhavara sjell jo vetëm dhimbjen e tij personale, por edhe një akuzë të rëndë ndaj autoriteteve shqiptare, të cilat, sipas tij, kurrë nuk bënë përpjekjet e duhura për të mbrojtur qytetarët e tyre. Ai kërkon publikisht nga Parlamenti Shqiptar dhe Qeveria që të hartojnë një rezolutë zyrtare përmes së cilës të kërkohet një ndjesë publike nga shteti italian për ngjarjen e vitit 1997. Dëshmia e tij ngre pikëpyetje të forta jo vetëm për standardet e së drejtës detare ndërkombëtare, por mbi të gjitha për dinjitetin njerëzor dhe detyrimin e shtetit për të mos harruar kurrë shtetasit e vet që humbën jetën në kërkim të lirisë./dritare.net
