Nga Gjirokastra në majën e kinematografisë evropiane! Rrugëtimi i jashtëzakonshëm i regjisorit Saimir Bajo
E Martë 28 Prill 2026, 19:07
Dritare.net
Nga rrugicat e Gjirokastrës drejt skenave të kinemasë evropiane, një histori që nis si kujtim fëmijërie dhe u kthye në art. Kjo është historis e regjisorit Saimir Bajo, treguar në emisionin Shqip nga Rudina Xhunga në DritareTV. Bajo rrëfen një jetë të ndërtuar mes muzikës, familjes, humbjes dhe filmave që sot udhëtojnë në festivale ndërkombëtare, duke e vendosur emrin e tij në hartën e kinematografisë evropiane.
Intervista nuk ishte thjesht një bisedë për karrierën e një regjisori, por një udhëtim emocional në fëmijërinë e tij në Gjirokastër, në një familje ku muzika, arti dhe disiplinat shkencore bashkëjetonin natyrshëm. Bajo e ndërtoi rrëfimin si një mozaik kujtimesh, ku çdo detaj i vogël i fëmijërisë lidhej me mënyrën si ai sheh sot botën e filmit.
“Violinisti”, filmi si kujtim familjar dhe plagë personale
Pika më e fortë e intervistës ishte padyshim filmi i tij Violinisti, një vepër 35-minutëshe që, sipas tij, nuk është thjesht film artistik, por një “memorie e dramatizuar” e jetës së tij dhe familjes.
Saimiri tregoi se historia e filmit lidhet ngushtë me vëllanë e tij, Arben Bajo, figurë shumë e rëndësishme në jetën e tij artistike dhe emocionale. Humbja e tij gjatë pandemisë COVID-19 u bë një pikë kthese e dhimbshme, por edhe shtysë për krijim.
Ai rrëfeu se nuk arriti ta takonte vëllanë në momentet e fundit të jetës, një moment që në intervistë u shoqërua me heshtje dhe ngarkesë emocionale. Filmi, sipas tij, u kthye në mënyrën e vetme për ta “rikthyer në jetë” përmes artit.
“Vdekja ndodh, por ti duhet ta transformosh në kujtim dhe dashuri,” ishte një nga idetë që ai theksoi gjatë rrëfimit.
Fëmijëria në Gjirokastër: muzika, xhelozitë dhe ëndrrat
Një pjesë e madhe e intervistës iu kushtua fëmijërisë në Gjirokastër, ku Bajo u rrit në një familje me prindër të lidhur ngushtë me artin dhe dijen. Babai i tij, gjeolog i njohur dhe atmosfera familjare e orientuar drejt kulturës krijuan, sipas tij, një bazë të fortë për imagjinatën artistike. Ai tregoi me humor dhe sinqeritet momentet kur si fëmijë provonte instrumentet muzikore, duke filluar nga klarineta e vëllait deri te violina, por pa pasur ende një drejtim të qartë.
Një nga rrëfimet më të gjalla ishte xhelozia fëmijërore ndaj vëllait të madh, i cili ishte më i talentuar në muzikë. Kjo ndjenjë, që në atë kohë ishte e pafajshme, më vonë u shndërrua në frymëzim artistik për filmin e tij.
Nga Shqipëria në Evropë: formimi si regjisor
Saimir Bajo tregoi rrugëtimin e tij pas viteve ’90, kur u largua nga Shqipëria drejt Italisë, ku punoi fillimisht në bibliotekë në Bergamo, përpara se të ndiqte studimet për regji filmi.
Më pas ai u formua në Milano dhe në Pragë, në një nga shkollat më të njohura të kinemasë në Evropë. Kjo periudhë, sipas tij, e ndihmoi të kuptojë rolin e regjisorit si “dirigjent i një orkestre”, ku çdo element, aktorët, kamera, muzika dhe montazhi, duhet të funksionojë në harmoni.
Ai përmendi gjithashtu bashkëpunimet me emra të rëndësishëm të kinemasë evropiane dhe eksperiencën e tij si asistent regjisor në projekte ndërkombëtare, të cilat i shërbyen si shkollë praktike më e fortë se çdo teori.
Kinemaja shqiptare: nga historia tek industria
Një pjesë e rëndësishme e intervistës u fokusua te vizioni i tij për kinemanë shqiptare. Bajo u shpreh se Shqipëria ka nevojë të ndërtojë një industri filmi, jo vetëm të prodhojë vepra artistike të izoluara.
Sipas tij, vendi ka të gjitha kushtet për t’u kthyer në një qendër rajonale të produksionit filmik: natyrë të larmishme, arkitekturë unike, histori të pasur dhe kosto më të ulëta prodhimi krahasuar me vendet perëndimore. Ai theksoi se Shqipëria duhet të ndjekë shembullin e vendeve si Çekia apo Hungaria, të cilat janë kthyer në destinacione të rëndësishme për produksione ndërkombëtare.
Në këtë kontekst, ai foli edhe për nevojën e bashkëpunimit mes institucioneve publike dhe iniciativave private për të krijuar një ekosistem të qëndrueshëm filmi.
Nga kujtimet tek identiteti artistik
Bajo u ndal edhe te koncepti i “identitetit artistik”, duke theksuar se kinemaja shqiptare duhet të ruajë autenticitetin, pa u përpjekur të imitojë modele të huaja. Ai përmendi ndikimet e kinemasë italiane dhe çeke në formimin e tij, por nënvizoi se në fund çdo vepër e tij, pavarësisht stilit ndërkombëtar, mbetet thellësisht shqiptare në ndjesi dhe tematikë. Sipas tij, temat më të forta për artin janë ato që vijnë nga përvoja personale: fëmijëria, familja, dashuria, humbja dhe kujtesa./K.C/dritare.net
