Arben Çuko: Mësime nga Ukraina, ja strategjia detare që Shqipëria duhet të ndërtojë në Adriatik
E Mërkurë 29 Prill 2026, 21:09
Dritare.net
Në një peizazh global sigurie që po ndryshon me ritme marramendëse, Shqipëria e gjen veten përballë sfidave të paprecedenta që kërkojnë zgjidhje vizionare dhe veprime të menjëhershme. Në një intervistë për emisionin Shqip nga gazetari Dritan Hila në DritareTV, eksperti i çështjeve të sigurisë, Arben Çuko, ka shpalosur një analizë të thellë dhe gjithëpërfshirëse mbi domosdoshmërinë e transformimit rrënjësor të qasjes shqiptare ndaj mbrojtjes kombëtare.
Biseda u fokusua në disa shtylla kryesore: ringjallja e industrisë ushtarake, rikthimi i shërbimit të detyrueshëm ushtarak, përshtatja ndaj formave të reja të luftës asimetrike, dhe pozicionimi i Shqipërisë në një epokë ku strukturat tradicionale si NATO mund të pësojnë ndryshime thelbësore. Së pari, një nga zhvillimet më inkurajuese është ringjallja e industrisë ushtarake shqiptare, një sektor që pas viteve 1990 pësoi një rënie drastike deri në zhdukje. Lajmi për nënshkrimin e një marrëveshjeje me kolosin italian Fincantieri për investime në bazën e Pashalimanit dhe hapat e shpejtë për ndërtimin e linjave të reja të prodhimit të municioneve dhe armatimit të lehtë, shënojnë një kthesë historike.
Eksperti Çuko theksoi se kjo nuk është thjesht një çështje nostalgjie për ish-uzinat e Poliçanit apo Gramshit, por një domosdoshmëri ekzistenciale. Në një kohë kur konfliktet e reja po konsumojnë sasi kolosale municionesh, çdo shtet serioz duhet të ketë rezervat e veta strategjike. Krijimi i një baze prodhuese lokale jo vetëm që garanton furnizimin e pandërprerë të ushtrisë në raste krizash, por gjithashtu shërben si një inkubator i shkëlqyer për zhvillimin e inxhinierisë mekanike dhe kimike në vend, duke krijuar një brez të ri ekspertësh. Së dyti, një element thelbësor i analizës ishte debati mbi shërbimin e detyrueshëm ushtarak. Për dekada, doktrina perëndimore u mbështet në idenë e ushtrive të vogla, superprofesioniste dhe të pajisura me teknologji të lartë. Megjithatë, luftërat e fundit në Ukrainë dhe në Lindjen e Mesme kanë dëshmuar se kur një komb përballet me një konflikt në shkallë të gjerë, numrat kanë një rëndësi kritike. Çuko argumentoi se ushtria aktuale shqiptare, me rreth 30,000 trupa, është e pamjaftueshme për të kontrolluar territorin dhe për të krijuar një forcë të vërtetë parandaluese (deterrence). Ai propozon një model të përzier ku krahas ushtrisë profesioniste, të ekzistojë një shërbim i detyrueshëm ushtarak prej gjashtë muajsh për të rinjtë. Ky sistem do të gjeneronte një forcë të gatshme rezervë prej mijëra trupash çdo vit. Përtej aspektit ushtarak, ky propozim shihet si një mjet i jashtëzakonshëm edukativ dhe socializues. Duke u shkëputur nga rrjetet sociale, kafetë apo rreziqet e tjera të rrugës, të rinjtë shqiptarë do të mësonin disiplinën, vetëkontrollin dhe punën në ekip. Për të shmangur burokracinë dhe korrupsionin, eksperti sugjeron një sistem ku ata që nuk dëshirojnë ose e kanë të pamundur të shërbejnë, mund të paguajnë një taksë kompensuese, e cila do të financonte drejtpërdrejt mbajtjen dhe stërvitjen e atyre që pranojnë të shërbejnë. Së treti, biseda u ndal gjerësisht në natyrën e re të luftës, e dominuar nga dronët dhe inteligjenca artificiale. Eksperti ilustroi se si armët tradicionale si pistoletat kanë humbur rëndësinë e tyre në vijën e frontit, duke u zëvendësuar nga nevoja dëshpëruese për mjete anti-dron, si armët e gjahut me plumba plastikë. Më e rëndësishmja, ai theksoi urgjencën e pajisjes së Shqipërisë me sisteme të mbrojtjes kundërajrore me rreze të mesme, të integruara plotësisht me emergjencat civile dhe sistemin shëndetësor. Kjo është jetike për të mbrojtur popullsinë civile dhe infrastrukturën kritike kombëtare nga sulmet asimetrike.
Në aspektin detar, vëmendje iu kushtua strategjisë së duhur për detet e mbyllura si Adriatiku dhe Joni. Duke marrë shembull suksesin e Ukrainës në paralizimin e flotës ruse në Detin e Zi përmes përdorimit të dronëve sipërfaqësorë dhe nënujorë, Çuko argumentoi se Shqipëria nuk ka nevojë për anije të mëdha, por për flotilje të shpejta, të pajisura mirë dhe me aftësi të larta manovrimi.
Së fundmi, u trajtua çështja e gjeopolitikës globale dhe e ardhmja e NATO-s. Me Shtetet e Bashkuara që po e kthejnë gjithnjë e më shumë vëmendjen e tyre drejt Paqësorit dhe Kinës, Evropa dhe Ballkani rrezikojnë të mbeten të pambuluara. Kjo kërkon që Shqipëria të forcojë kapacitetet e saj të brendshme dhe të eksplorojë aleanca rajonale më të ngushta me fuqi si Italia, Gjermania dhe Turqia. Në thelb, mesazhi ishte i qartë: siguria kombëtare nuk mund t'i delegohet plotësisht të tjerëve. Një shtet i fortë kërkon një shoqëri të përgatitur, një ekonomi të orientuar edhe drejt mbrojtjes dhe një vizion strategjik që i paraprin sfidave të së nesërmes./K.C/dritare.net
