Përmbytjet në Shqipëri. Inxhinieri hidroteknik: Gabimet që mund të shmangeshin!
E Hënë 12 Janar 2026, 20:08
Dritare.net
Në një analizë të thelluar për emisionin “Shqip nga Rudina Xhunga” në Dritare TV, inxhinieri i njohur hidroteknik Dimitër Vogli ka hedhur dritë mbi shkaqet reale të përmbytjeve periodike që paralizojnë zona të tëra të Shqipërisë, nga Shkodra në Vlorë. Ndryshe nga narativa e zakonshme që fajëson 'zemërimin e natyrës' apo reshjet e pazakonta, Vogli argumenton se shumica e dëmeve janë pasojë e drejtpërdrejtë e ndërhyrjeve të gabuara njerëzore, shkatërrimit të institucioneve shkencore dhe mungesës së një vizioni inxhinierik kombëtar.
Sipas Voglit, i cili ka drejtuar për 15 vjet Institutin e Studimit dhe Projektimit të Veprave të Bonifikimit, Shqipëria trashëgoi nga periudha para viteve '90 një sistem kolosal mbrojtës, duke përfshirë 640 diga dhe një rrjet kompleks kanalesh kulluese e vaditëse. Megjithatë, pas vitit 1990, jo vetëm që nuk u ndërtua asnjë vepër e re madhore hidroteknike, por u shpërbë bërthama shkencore që mirëmbante dhe projektonte këto sisteme. Inxhinieri thekson se zëvendësimi i instituteve shtetërore me firma private, të cilat shpesh operojnë pa mbikëqyrje rigoroze teknike, ka çuar në gabime trashanike në infrastrukturë.
Një nga pikat më kritike të intervistës ishte analiza e infrastrukturës rrugore dhe urave të reja. Vogli solli shembuj konkretë, si rasti i urave mbi lumin Vjosë apo rrugëve të reja në Shkodër, të cilat janë ndërtuar duke ngushtuar 'hapësirën e dritës' (hapësirën ku kalon uji) ose duke ngritur nivelet e rrugëve në mënyrë të tillë që ato funksionojnë si diga artificiale. Këto ndërhyrje, sipas inxhinierit, bëjnë që uji të mos rrjedhë natyrshëm drejt detit apo liqenit, por të kthehet mbrapsht duke përmbytur fshatrat dhe tokat bujqësore, siç ndodh rëndom në zonën e Obotit dhe Dajçit.
Lidhur me situatën në Durrës, Vogli shpjegoi se ish-Këneta e Durrësit është një zonë që historikisht ulet dhe urbanizimi pa kriter, i shoqëruar me një sistem të vjetërsuar hidrovori që nuk i përgjigjet më fluksit të ujërave urbane, e bën përmbytjen të pashmangshme sa herë ka reshje intensive. Ai kritikoi ashpër mungesën e llogaridhënies, duke shtruar pyetjen se kush mban përgjegjësi kur një projekt infrastrukturor dështon dhe shkakton dëme miliona eurosh. Zgjidhja, sipas ekspertit, nuk gjendet te dëmshpërblimet ciklike që rëndojnë buxhetin e shtetit, por te rikthimi i shkencës në vendimmarrje. Vogli propozoi krijimin urgjent të një bërthame inxhinierike shtetërore, të ngjashme me modelet perëndimore si ai holandez, e cila të ketë autoritetin për të studiuar, projektuar dhe kontrolluar çdo ndërhyrje në territor. Ai theksoi se emergjencat civile mund të jenë efikase në shpëtimin e jetëve, por ato veprojnë vetëm pasi dëmi ka ndodhur. Pa investuar në parandalim dhe në 'trurin' inxhinierik të vendit, Shqipëria do të vazhdojë të mbytet në ujë dhe në kosto financiare të panevojshme./dritare.net
