Heronj apo tradhtarë? Debati i fortë i Amarildos me studiuesen për 5 Majin!
E Martë 5 Maj 2026, 21:09
Dritare.net
Një debat i fortë u zhvillua në emisionin “8 pa 5 plus” në DritareTV, ku Amarildo Pregapuca mirëpriti studiuesen e historisë në Itali, Kesiana Lekbello, për të diskutuar mbi kuptimin e 5 Majit, Ditës së Dëshmorëve dhe mënyrën si kjo datë perceptohet sot në shoqërinë shqiptare.
Që në nisje të bisedës, u evidentua përplasja e këndvështrimeve mbi figurën e dëshmorëve dhe rolin e tyre në ndërtimin e identitetit kombëtar. Amarildo ngriti pyetjen nëse dëshmorët duhet të shihen si figura që i përkasin vetëm një krahu politik apo si një trashëgimi e përbashkët kombëtare.
Nga ana e saj, Lekbello theksoi se historia nuk duhet interpretuar përmes filtrit të ndarjeve ideologjike “të majta” dhe “të djathta”, duke i cilësuar këto si koncepte relativisht të vonshme që shpesh e varfërojnë analizën historike. Ajo argumentoi se një studiues duhet të mbështetet mbi dokumente dhe krahasime burimesh, duke paralajmëruar për rrezikun e keqinterpretimit kur historia trajtohet nga persona pa formim të duhur në këtë fushë.
Një nga pikat më të forta të debatit ishte çështja e çmitizimit të figurave historike. Lekbello u shpreh se ulja e figurave të heronjve dhe relativizimi i sakrificës së tyre cenon vetë themelet mbi të cilat ndërtohet një komb. Sipas saj, çdo shoqëri ka nevojë për modele dhe për një memorie historike që nderon ata që kanë kontribuar për lirinë dhe pavarësinë.
Në përgjigje, Amarildo Pregapuca solli në vëmendje faktin se në shoqërinë shqiptare ekzistojnë interpretime të ndryshme për Luftën Nacionalçlirimtare, duke theksuar se kjo periudhë historike ka qenë e ndërlikuar dhe përfshin shumë shtresa shoqërore, jo vetëm një rrymë ideologjike. Ai nënvizoi se pjesëmarrja në luftë ka qenë e gjerë dhe përtej përkatësive politike.
Debati u zgjerua edhe në rolin e shtetit, mënyrën si është ndërtuar Shqipëria pas Luftës së Dytë Botërore dhe perceptimet për periudhën para dhe pas viteve ’90. Lekbello argumentoi se ndërtimi i shtetit dhe zhvillimi i vendit në atë periudhë lidhej ngushtë me një organizim të centralizuar dhe disiplinë institucionale, ndërsa kritikoi mënyrën si sot shpesh relativizohen këto procese.
Nga ana tjetër, Amarildo Pregapuca solli në diskutim edhe zhvillimet pas viteve ’90, duke e cilësuar këtë periudhë si një kthesë të madhe për shoqërinë shqiptare, por edhe si një moment që ka sjellë sfida dhe debate të reja mbi të shkuarën.
Gjatë bisedës nuk munguan referencat historike, filozofike dhe krahasimet me vende të tjera, ndërsa toni i diskutimit u karakterizua herë pas here nga përplasje të drejtpërdrejta mes të ftuarve.
Në përfundim, mesazhi kryesor që doli nga emisioni ishte se, pavarësisht interpretimeve të ndryshme historike, respekti për dëshmorët dhe për sakrificën e tyre mbetet një element thelbësor për ndërtimin e një identiteti të qëndrueshëm kombëtar. Debati tregoi gjithashtu se mënyra se si shoqëria shqiptare e lexon të kaluarën vazhdon të jetë një temë e ndjeshme dhe e hapur për diskutim./dritare.net
