Sekretet e kolesterolit! Si të identifikoni rreziqet që testet standarde nuk i tregojnë!
E Diel 11 Janar 2026, 12:12
Dritare.net
Testet standarde shëndetësore shpesh nuk identifikojnë ata që janë më të rrezikuar.
Në të kaluarën, kolesteroli konsiderohej i thjeshtë: LDL ishte “i keq” sepse bllokonte arteriet, ndërsa HDL ishte “i mirë” sepse i pastronte ato. Mesazhi publik ishte i qartë: minimizo kolesterolin LDL duke kufizuar ushqimet me yndyrna, mishin e kuq dhe produktet e qumështit; rrisni HDL me ushtrime dhe dieta të pasura me fruta e perime. Statinat, që përdoren që nga vitet 1990, ndihmojnë mëlçinë të largojë LDL-në.
Megjithatë, kërkimet e fundit kanë zbuluar një pamje më komplekse. LDL nuk është i vetmi problem; HDL shumë i lartë gjithashtu mund të shfaqë rreziqe. Nivele shumë të larta HDL janë lidhur me vdekshmërinë dhe probleme të tjera shëndetësore, përfshirë sëmundjet e zemrës dhe kancerin. Lipoproteinat nuk janë thjesht LDL dhe HDL; ato formojnë një “ekosistem” kompleks ku disa janë më të rrezikshme se të tjerat.
Kolesteroli është jetik për trupin: ai gjendet në membranat qelizore, izolimin e nervave dhe është paraprake për hormonet si estrogjeni dhe testosteroni. Por problemi lind kur kolesteroli akumulohet në muret arteriale, duke krijuar pllaka që mund të çahen dhe të shkaktojnë mpiksje gjaku, sulme në zemër ose goditje në tru. LDL transporton kolesterol te qelizat që kanë nevojë, ndërsa HDL mbledh kolesterolin e tepërt dhe e çon në mëlçi për përpunim. Disbalancat e këtij sistemi shkaktojnë pllaka arteriale.
Një problem shtesë janë partikujt si Lp(a) dhe “remnants” që nuk maten nga testet standarde dhe janë rezistentë ndaj dietës apo stilit të jetës. Njerëzit me nivele të larta të këtyre partikujve kanë shumë më shumë gjasa të zhvillojnë sëmundje të parakohshme të zemrës, edhe kur LDL duket i ulët. Për të matur më mirë rrezikun, rekomandohet të numërosh ApoB, një proteinë kyçe e këtyre partikujve problematikë, siç sugjeron Shoqëria Evropiane e Kardiologjisë.
Kuptimi i HDL gjithashtu ka ndryshuar. Si nivelet shumë të ulëta, ashtu edhe ato shumë të larta të HDL lidhen me rreziqe shëndetësore, përfshirë diabetin, sëmundjet e mëlçisë, sëmundjet kronike të veshkave, Alzheimer dhe kancerin. HDL kryen funksione të shumta për trupin, duke përfshirë mbledhjen e toksinave bakteriale, luftimin e inflamacionit dhe mbrojtjen e enëve të gjakut. Por disa partikuj HDL mund të jenë funksionalisht të dëmtuar, duke shkaktuar probleme të ngjashme me LDL.
Shkencëtarët po studiojnë gjithashtu rolin e proteinave të HDL. Aktualisht janë identifikuar rreth 280 proteina të ndryshme, dhe disa prej tyre mund të dallojnë partikujt më të rrezikshëm. Kuptimi i këtij ekosistemi të lipoproteinave mund të ndihmojë në identifikimin e rreziqeve që testet tradicionale nuk i zbulojnë.
Pra kolesteroli nuk është thjesht “i mirë” ose “i keq”. Shumëllojshmëria e partikujve dhe mënyra se si ata funksionojnë ose dështojnë është çelësi për të kuptuar rrezikun real të sëmundjeve të zemrës. Testet standarde shpesh nuk kapin këta faktorë të fshehur, prandaj shkencëtarët po kërkojnë mënyra më të sakta për të identifikuar ata që janë në rrezik të lartë./K.C/dritare.net
