Pse të bësh duart pis të bën mirë për shëndetin
Tuesday 8 September 2026, 18:06
Dritare.net
Të luash në baltë, të prekësh tokën, barin apo trungjet e pemëve mund të ketë më shumë përfitime për shëndetin sesa mendohej. Studime të zhvilluara në Finlandë tregojnë se kontakti i drejtpërdrejtë me natyrën rrit shumëllojshmërinë e mikrobeve që jetojnë në lëkurën tonë, duke ndikuar jo vetëm në shëndetin e saj, por edhe në funksionimin e sistemit imunitar.
Studiuesja Mira Grönroos, nga Instituti Finlandez i Mjedisit, u kërkoi pjesëmarrësve në një eksperiment të fërkonin duart me tokë, torfë dhe myshk për vetëm 20 sekonda. Rezultatet treguan një rritje të ndjeshme të sasisë dhe shumëllojshmërisë së mikrobeve në lëkurë, madje edhe pasi pjesëmarrësit i shpëlanë duart me ujë. Megjithatë, efekti nuk zgjati shumë, çka sugjeron se kontakti i shpeshtë dhe i vazhdueshëm me natyrën mund të jetë më i rëndësishëm.
Një tjetër eksperiment u zhvillua me fëmijët në kopshte. Studiuesit sollën elemente të dyshemesë së pyllit, përfshirë tokë dhe bimësi, në oborret ku luanin fëmijët dhe analizuan bakteret në lëkurë, pështymë dhe zorrë. Pas një viti, fëmijët që kishin luajtur në mjedisin e pasuruar me elemente natyrore kishin një shumëllojshmëri më të madhe mikrobesh në lëkurë sesa ata që luanin në oborre të shtruara.
Sipas studiuesve, kjo shumëllojshmëri mund të jetë e rëndësishme sepse mikrobet konkurrojnë mes tyre dhe mund të pengojnë bakteret potencialisht të dëmshme të bëhen dominuese. Te fëmijët që luanin në mjedisin e ngjashëm me pyllin u gjetën më pak patogjenë potencialë në lëkurë. Studiuesja Marja Roslund e përshkruan këtë ekuilibër me një krahasim të thjeshtë: “Sëmundja është si një diktator, ndërsa lëkura e shëndetshme është si një demokraci.”
Ndikimi duket se shkon përtej lëkurës. Në një eksperiment tjetër, fëmijët luajtën në kuti me rërë të pasuruar me tokë me shumëllojshmëri të lartë mikrobike. Përveç ndryshimeve në bakteret e lëkurës, studiuesit vunë re edhe ndryshime në disa tregues të sistemit imunitar në gjak, të lidhur me aftësinë e organizmit për t’u mbrojtur nga kërcënimet pa krijuar një reagim të tepruar imunitar.
Këto zbulime qëndrojnë edhe pas projektit finlandez Vahvistu, ku dhjetëra kopshte po studiohen për të kuptuar më mirë lidhjen mes natyrës, mikrobiomës dhe imunitetit të fëmijëve. Studimet mbështesin të ashtuquajturën “hipotezë të biodiversitetit”: sa më i pasur mjedisi ynë me bimë, tokë dhe mikroorganizma të ndryshëm, aq më shumë mund të ndihmohet mikrobioma njerëzore. Shkencëtarët po shqyrtojnë nëse humbja e biodiversitetit dhe largimi ynë nga natyra mund të jenë një prej faktorëve që lidhen me rritjen e problemeve të sistemit imunitar./dritare.net
