A do t’ju ndihmojë AI-ja në punë apo do t’ju zëvendësojë? Ja çfarë tregojnë të dhënat!
Wednesday 22 July 2026, 21:09
Dritare.net
Inteligjenca artificiale po ndryshon me shpejtësi mënyrën se si njerëzit punojnë dhe kompanitë më të mëdha në botë po investojnë miliarda dollarë në zhvillimin e këtyre teknologjive, me synimin për të automatizuar një pjesë të madhe të detyrave që deri më sot kryheshin nga njerëzit.
Pyetja që po shqetëson gjithnjë e më shumë tregun e punës është: A do të zëvendësohet profesioni juaj nga AI?
Ekspertët thonë se disa vende pune mund të zhduken ose të zvogëlohen ndjeshëm, ndërsa shumë të tjera nuk do të zëvendësohen plotësisht, por do të ndryshojnë, pasi punonjësit do të përdorin inteligjencën artificiale si një mjet për të rritur produktivitetin.
Drejtuesit e kompanive më të mëdha në botë po zhvendosin shuma të mëdha parash drejt këtyre teknologjive, jo vetëm për të përmirësuar proceset, por edhe sepse inteligjenca artificiale mund të ulë kostot e punës dhe nevojën për punësime të reja.
Në botën e biznesit po përhapet ideja se "e sheshta është e reja lart", duke iu referuar faktit se kompanitë mund të mos kenë më nevojë të rrisin numrin e punonjësve, pasi një pjesë të detyrave mund t'i kryejnë "agjentët e inteligjencës artificiale", punonjës virtualë të programuar për të realizuar funksione specifike.
Nëse edhe një pjesë e këtyre parashikimeve rezultojnë të sakta, ndikimi do të ndihet në pothuajse çdo sektor dhe në karrierat individuale të miliona njerëzve.
Ekonomistë fitues të çmimit Nobel kanë paralajmëruar së fundmi se bota duhet të veprojë menjëherë për të siguruar që inteligjenca artificiale të sjellë rritje të standardeve të jetesës dhe jo një valë të madhe humbjesh vendesh pune. Ndërkohë, bizneset në Londër kanë ngritur shqetësimin se po hasin vështirësi për të gjetur aftësitë që u nevojiten, ndërsa tregu i punës po ndryshon nga ndikimi i AI.
Inteligjenca artificiale po bëhet gjithnjë e më e aftë
Edhe pse ende është herët për të parashikuar me saktësi të ardhmen, të dhënat e fundit tregojnë disa tendenca të qarta.
Modelet më të avancuara të inteligjencës artificiale kanë bërë një përparim të jashtëzakonshëm në vetëm pak vite. Tre vite më parë, modelet e mëdha gjuhësore (LLM) ishin të afta të kryenin me besueshmëri vetëm detyra që një njeri mund t'i përfundonte brenda disa sekondash ose minutash. Sot, këto modele janë në gjendje të kryejnë detyra shumë më komplekse që mund t'i merrnin një eksperti njerëzor një orë ose më shumë.
Analizat tregojnë se modelet më të reja mund të identifikojnë probleme në kontrata të kriptomonedhave, të zhvillojnë dhe optimizojnë modele të tjera të inteligjencës artificiale dhe të kryejnë analiza që më parë kërkonin orë pune nga specialistët.
Ekspertët parashikojnë se gjeneratat e ardhshme të AI mund të arrijnë deri në pikën ku të ndihmojnë në zhvillimin e vetë sistemeve të reja të inteligjencës artificiale.
Edhe pse shembulli më i avancuar lidhet me programimin kompjuterik, e njëjta prirje po shfaqet gradualisht edhe në fusha të tjera si analiza financiare, puna fillestare ligjore dhe disa profesione kreative.
Cilat profesione janë më të ekspozuara?
Analizat më të detajuara për ndikimin e AI-së në punësim janë kryer në Shtetet e Bashkuara, duke krahasuar profesionet që kanë më shumë gjasa të preken nga inteligjenca artificiale me ato që janë më pak të ekspozuara.
Ndër profesionet më të rrezikuara përfshihen:
Programuesit dhe zhvilluesit e softuerëve
Punonjësit e shërbimit ndaj klientit dhe qendrave të kontaktit
Profesionet në sektorin financiar
Disa role në industrinë kreative
Disa pozicione fillestare në sektorin ligjor
Ndërsa më pak të ekspozuara konsiderohen profesione që kërkojnë ndërveprim fizik, kujdes njerëzor ose aftësi praktike, si:
Punonjësit e shëndetësisë
Kujdestarët e fëmijëve
Parukierët
Punët që kërkojnë punë fizike në terren
Një analizë e Universitetit Stanford mbi pagat dhe vendet e punës ka zbuluar se punësimi te të rinjtë 22-25 vjeç është ulur me rreth 2.7% që nga përhapja masive e ChatGPT, ndërsa në sektorët më të ekspozuar ndaj AI, si financat, programimi dhe industritë kreative, rënia ka arritur deri në 12.8%.
Megjithatë, jo të gjithë ekonomistët bien dakord se shkaku kryesor është inteligjenca artificiale. Disa argumentojnë se faktorë të tjerë, si rritja e normave të interesit dhe ndryshimet ekonomike, kanë ndikuar gjithashtu.
Kompanitë po përdorin gjithnjë e më shumë "punonjësit virtualë"
Përdorimi i inteligjencës artificiale është rritur në mënyrë dramatike gjatë vitit 2026. Kompanitë e mëdha po matin përdorimin e AI përmes "tokenëve", njësive të vogla teksti që sistemet përdorin për të kuptuar dhe gjeneruar informacion.
Rritja e përdorimit ka qenë aq e madhe, sa shumë kompani kanë krijuar sisteme të brendshme për të nxitur punonjësit të përdorin sa më shumë modelet më të avancuara.
Një pjesë e madhe e përdorimit lidhet me të ashtuquajturit "agjentë AI", sisteme që mund të kryejnë detyra në mënyrë automatike pa ndërhyrje të vazhdueshme njerëzore.
Por kjo sjell edhe një problem: kostot. Disa kompani kanë përfunduar me fatura shumë të larta për përdorimin e këtyre sistemeve dhe tani kanë filluar të kufizojnë përdorimin e tyre.
Kjo mund të tregojë se ekzistojnë kufij për atë se sa punë mund të automatizohet. Në disa raste, një punonjës virtual mund të rezultojë më i shtrenjtë se një punonjës njerëzor, në varësi të detyrës.
E ardhmja e punës mbetet e pasigurt
Një tjetër faktor që po ndryshon panoramën është përhapja e modeleve më të lira të inteligjencës artificiale, përfshirë ato të zhvilluara në Kinë dhe të ofruara më lirë ose falas.
Pavarësisht pasigurisë, një gjë duket e qartë: inteligjenca artificiale do të ndryshojë mënyrën se si njerëzit punojnë.
Disa profesione do të transformohen, disa detyra do të automatizohen dhe punonjësit do të duhet të përshtaten me teknologjitë e reja. Sfida kryesore për tregun e punës nuk është vetëm nëse AI do të zëvendësojë njerëzit, por sa shpejt njerëzit do të mësojnë të punojnë së bashku me të./dritare.net
